Vlaamse regering levert wapens aan Saoedisch geleide coalitie
05-04-2016 -

De Vlaamse overheid vergunde in februari een wapenexport van 1,2 miljoen euro aan Qatar. Dit blijkt uit de laatste cijfers van de dienst Controle Strategische Goederen. Qatar is één van de strijdende partijen in Jemen en heeft een troepenmacht ter plaatse van 1000 manschappen. Bovendien is het land betrokken bij het bewapenen van extremistische groeperingen in Syrië.

De situatie in Jemen verergert met de dag. 80 procent van de bevolking lijdt honger en duizenden mensen zijn gevlucht. Dat de Vlaams regering wapens stuurt naar één van de strijdende partijen in dit conflict is onbegrijpelijk.

Qatar is één van de belangrijkste bondgenoten in de Saoedisch geleide coalitie in Jemen. Deze bombardeert sinds een jaar de Houthi's, een rebellengroep die grote delen van het land in handen heeft. De Verenigde Naties (VN) spreken ondertussen van een humanitaire castastrofe. Zo heeft de VN 119 inbreuken op het internationaal humanitair recht vastgesteld, gepleegd door de Saoedisch geleide coalitie. Meer dan 6000 mensen verloren intussen het leven.

Qatar: sponsor van instabiliteit

Qatar is niet aan haar proefstuk toe. Het land is een belangrijke wapenleveranciers aan gewapende Syrische rebellengroepering waaronder het Al-Nusrah front, de Syrische afdeling van Al Qaeda. Tussen 2012 en 2013 leverde het land meer dan 70 cargovluchten met wapens aan Syrische rebellen.

Minister-president Bourgeois zei in oktober vorig jaar in de commissie geen wapens te leveren aan partijen in gewapend conflict, dat was volgens de minister het Vlaams standpunt. Qatar is betrokken in de oorlog in Jemen, steunt gewelddadige groepering in Syrië en is een bron van instabiliteit in het Midden-Oosten. Het is tijd dat Bourgeois de daad bij het woord voegt.

Wapenindustrie vraagt 3,5 miljard euro subsidie voor militaire technologie
18-03-2016 -

De Europese Commissie publiceerde begin maart een rapport over de toekomst van een Europees programma voor defensie-onderzoek, opgesteld door een adviesraad. Het rapport is een schaamteloze oproep voor een militair Europa op maat van de defensie-industrie.

Lees het volledige rapport hier.

De wapenlobby is al jarenlang een luidruchtige voorstander van Europese subsidies voor wapenonderzoek. Tot nu toe heeft het Europees Parlement daar altijd een stokje voor gestoken, waardoor Europese onderzoeksprogramma's niet expliciet bestemd mogen zijn voor wapentechnologie.

Het lobbywerk van de wapenindustrie heeft echter succes. Het ziet er steeds meer naar uit dat de opvolger van het huidig onderzoeksprogramma, Horizon 2020, ook een defensieluik gaat hebben. Het prijskaartje? Een slordige 3,5 miljard euro. In het pas verschenen beleidsrapport “European Defence Research: The case for an EU funded defence R&T programme” worden alvast de krijtlijnen uitgetekend van hoe zo een onderzoeksprogramma er dan uit moet zien.

Geïnstitutionaliseerde belangenvermenging

De 'experten' die dit rapport hebben opgesteld zijn geen nobele onbekenden. Deze zogenaamde 'Group of Personalities' bestaat voor een groot deel uit CEO's uit de wapenindustrie. Maar liefst 9 van de 16 leden zijn werknemers van private ondernemingen, veelal wapenbedrijven (Inra, MBDA, Saab, Airbus Group, BAE Systems, Finmeccanica, TNO, Frauenhofer-Gesellschaft, ASD).

De wapenindustrie houdt dus met andere woorden de pen van de beleidsmakers vast. Dit is geen uitzondering. 52 procent van alle afgevaardigden binnen Europese adviesgroepen zijn afgevaardigden van grote bedrijven.

Private onderzoekskosten: 125 procent gesubsidieerd

De adviezen die in het rapport naar voren worden geschoven zijn gemaakt op maat van de defensie-industrie. Enkele voorbeelden:

  • Onderzoekskosten voor 125 procent gesubsidieerd: 100 procent van de onderzoekskosten plus 25 procent voor eventuele bijkomstige uitgaven (p. 71)

  • Een totaalbedrag van 3,5 miljard euro voor defensie-onderzoek. Gedurende de periode 2021-2027 komt dit neer op een budget van een half miljard euro per jaar (p. 27)

  • Geheimhouding van de resultaten van die projecten ( p. 72)

  • Een grote rol voor de defensie-industrie in de verdere uitwerking van het onderzoeksprogramma (p. 27 en pp. 66-67)

Het rapport blinkt uit in het schaamteloos behartigen van de belangen van de defensie-industrie. Zo doet het rapport alvast voorstellen over de toekomstige beleidsstructuur van het onderzoeksprogramma; “the Programme Committee should take into account the views of other major stakeholders, namely the defence industry,[…]” of “the structural dialogue on road-mapping between the industry (the final supplier) and the member states (the trusted customer) should carry substantial weight and be appropriately reflected in the governance model”.

Een stuitend gebrek aan visie

Het rapport vertoont een hallucinant gebrek aan visie. Elk veiligheidsprobleem wordt geframed als een gebrek aan wapens. De bloedige oorlogen in Syrië, Irak, Jemen, etc. worden niet gezien als politieke en humanitaire problemen, maar als een bedreiging voor Europa die enkel tegengegaan kan worden door te investeren in de wapenindustrie. Zo weet het rapport elk politiek probleem te herleiden tot een militair probleem.

Reeds in de inleiding wordt gesteld dat “engagement with neighbours (and beyond) is necessary to protect European citizens and defend European interests, and this has to be supported by adequate means”. Even verder lezen we “Europe's traditional reluctance to act militarily […] only increases the need to develop defence capabilities supported by advanced technologies”.

Dat Europese wapens net een brandstof zijn van conflict, dat de huidige situatie in Libië mee is veroorzaakt door Europese lidstaten en dat de oorlog in Jemen gesteund wordt door Europese lidstaten valt nergens te lezen. Enige noot van zelfkritiek ontbreekt volledig. Integendeel. Wapenexport wordt net gezien als een teken van een blakende en gezonde defensie-industrie: “export growth significantly contributes to sustaining the critical mass of European defence companies and highlights the competitiveness, capability, performance and reliability of European exports products”.

Europees Parlement eist wapenembargo saoedi Arabië
25-02-2016 -

Het Europees Parlement stemde vandaag voor een wapenembargo tegen Saoedi Arabië. Maar wat zijn nu de gevolgen van deze stemming? En wie stemde er voor en tegen?

Goed nieuws! Het Europees Parlement stemde vandaag voor een wapenembargo tegen Saoedi Arabië. De honderden emails die jullie verstuurden misten hun uitwerking niet. Bijna alle Vlaamse Europarlementsleden stemden voor een embargo. Maar wat zijn nu de gevolgen van deze stemming? En wie stemde er voor en tegen?

De laatste weken stond het amendement over het wapenembargo onder immense druk. De Saoedische ambassade in Brussel zette alles op alles om het af te zwakken. Zo wist The Guardian de hand te leggen op een brief verstuurd door de Saoedi's naar alle Europarlementsleden. Ook de Hoge Vertegenwoordiger voor EU Buitenland- en Veiligheidsbeleid, Federica Mogherini en EU lidstaten waren hevig gekant tegen het amendement.

Belgische Europarlementsleden stemden overwegend voor

De afgelopen weken spraken steeds meer Europeanen zich uit voor een wapenembargo tegen Saoedi-Arabië. De mailboxen van europarlementariërs werden overspoeld door e-mails van bezorgde burgers en een Avaaz petitie wist op een week tijd bijna 800.000 handtekeningen te verzamelen.

Samen met een dertigal andere Europese vredesorganisaties spoorde Vredesactie wekenlang Europarlementsleden aan om voor de resolutie te stemmen. We richtten een open brief aan de CD&V parlementsleden. Honderden Vlamingen stuurden net als burgers in andere EU-landen een e-mail met een duidelijke vraag om een ja-stem naar hun Europese vertegenwoordigers.

Met succes! De meeste Belgische Europarlementsleden stemden voor het amendement1. Ook CD&V-leden Ivo Belet en Tom Vandenkendelaere gingen in tegen de partijlijn van hun EPP-fractie en stemden voor een embargo.

Bart Staes van de Groene fractie reageerde achteraf “Wat Saoedi-Arabië momenteel in Jemen doet is degoutant. Een ander woord heb ik er niet voor. […] Uw mail via Vredesactie heeft duidelijk haar werk gedaan. Ook de petitie op Avaaz, waar zo'n 800.000 handtekeningen op verzameld werden, heeft een klaar signaal gestuurd naar de beleidsmensen.”

Ook Kathleen Van Brempt, vicevoorzitter van de S&D fractie, reageerde dat deze resolutie “hopelijk een stap vooruit is richting vrede in het Midden-Oosten.”

Hilde Vautmans van de liberale ALDE fractie liet het volgende weten: “de eerste stap van dit proces is het doen zwijgen van de wapens – en vooral vermijden dat onze wapens daar worden ingezet. De EU kan niet dulden dat onschuldige burgers het slachtoffer worden van Europese wapenhandel.”

Wat hierna?

De stemming in het Europees Parlement is een krachtig signaal. Een grote meerderheid aan Europarlementsleden heeft genoeg van het Saoedisch optreden in Jemen. Het Parlement eist nu dat Federica Mogherini initiatief neemt om te zorgen dat een wapenembargo ook daadwerkelijk op de agenda van de lidstaten wordt gezet.

De stem van het Parlement is symbolisch erg belangrijk. Er is echter nog een lange weg te gaan. Het zijn namelijk de EU lidstaten die unaniem moeten beslissen over een wapenembargo.

De wapenexport naar Saoedi-Arabië is bovendien nog maar het topje van de ijsberg. Europese wapens duiken wereldwijd op in bloedige conflicten. Wat we nodig hebben is een grondige herziening van het Europees wapenexportbeleid. De strijd gaat dus voort!

1De Vlaamse Europarlementsleden hebben allemaal voor gestemd (buiten Verhofstadt en Annemans die niet hebben deel genomen aan de stemming). Langs Waalse zijde was er meer verdeeldheid, ook binnen partijen zelf. De meeste hebben voor gestemd, maar de MR en Arimont van de CDH tegen. Je kan de uitslag hier raadplegen (RC-B8-0151/2016 - Am 1). Een goed doorzoekbaar overzicht wat alle stemmen vind je hier.

-------------------------------

Blijf op de hoogte van onze campagne en acties tegen wapenhandel: volg ons op facebook, of teken in op onze nieuwsbrief

Informeer je over de wapenlobby in Brussel: wandel mee op de volgende lobbytour op zondag 13 maart

Europees wapenembargo tegen Saoedi Arabië?
23-02-2016 -

Donderdag 25 februari stemt het Europees Parlement over een Europees wapenembargo tegen Saoedi Arabië. Stuur onze Europarlementsleden een mail, en vraag hen om donderdag vóór het wapenembargo op Saoedi Arabië te stemmen.

Donderdag 25 februari stemt het Europees Parlement over een Europees wapenembargo tegen Saoedi Arabië. Het land ligt steeds meer onder vuur vanwege de bombardementen die het uitvoert in Jemen en de executie van de Sjiitische geestelijke leider Al-Nimr.

De oorlog in Jemen eist volgens een recent rapport van de Verenigde Naties (VN) een zware tol van de burgerbevolking. Saoedische bombardementen hebben geleid tot een schaarste van drinkbaar water en toegang tot gezondheidszorg. Sinds het begin van de Saoedisch geleide interventie zijn er al meer dan 6000 onschuldige slachtoffers gevallen. Saoedi Arabië maakt zich volgens de VN dan ook naar alle waarschijnlijkheid schuldig aan schendingen van het internationaal recht.

Het Europees Parlement stemt donderdag een resolutie over het conflict in Jemen. Ook een resolutie voor een Europees wapenembargo tegen Saoedi Arabië staat op de agenda. De Europese lidstaten zijn medeplichtig aan het plegen van oorlogsmisdaden en het schenden van de mensenrechten. Het is enkel door de miljardenexport van Europese wapens dat Saoedi Arabië bloedbaden kan blijven aanrichten.

Volgens het Zweeds onderzoeksinstituut SIPRI komt 59 procent van de Saoedische wapenimport tussen 2009 en 2014 van Europa. Zo verleenden de Europese lidstaten tussen 2009 en 2013 maar liefst 19 miljard aan wapenvergunningen aan het land. België exporteerde in 2014 nog wapens ter waarde van 400 miljoen euro naar Saoedi Arabië.

Politici hebben er de mond van vol de grondoorzaken van conflict te willen aanpakken. Nu heeft het Europees Parlement de kans om de daad bij het woord te voegen. Vredesactie roept onze Europese parlementsleden in een open brief op om paal en perk te stellen aan deze bloedige oorlog. Jij kan dat ook doen: stuur onze Europarlementsleden een mail, en vraag hen om donderdag vóór het wapenembargo op Saoedi-Arabië te stemmen.

Op de koffie bij Saoedisch koningshuis

De stemming over de resolutie werd eerder al uitgesteld onder druk van de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het parlement. Die is hevig gekant tegen een wapenembargo omdat dit ten koste kan gaan van economische belangen. Een delegatie van het Europees Parlement ging op 9 februari nog op de koffie bij het Saoedisch koningshuis. Daar werden onder andere de handelsbetrekkingen tussen de EU en Saoedi Arabië besproken.

Vrede is belangrijker dan economische belangen. Het is tijd dat het Europees Parlement consequent kiest voor een duurzame oplossing van de conflicten in het Midden-Oosten.
---
Vraag onze Europarlementsleden via mail om donderdag vóór het wapenembargo op Saoedi Arabië te stemmen.

Lees de open brief van Vredesactie aan de Europarlementsleden.

Open brief aan CD&V Europarlementsleden: stem vóór een wapenembargo op Saoedi-Arabië
23-02-2016 -

Geachte CD&V Europarlementsleden, Donderdag 25 februari is een grote dag. U heeft dan de kans om in het Europees Parlement een belangrijke stap te zetten naar een humanitaire oplossing van de oorlog in Jemen.

Geachte CD&V Europarlementsleden,
Geachte Ivo Belet en Tom Vandenkendelaere,

Donderdag 25 februari is een grote dag. U heeft dan de kans om in het Europees Parlement een belangrijke stap te zetten naar een humanitaire oplossing van de oorlog in Jemen. Zoals u weet heeft dit conflict, de zoveelste humanitaire catastrofe in de regio, al aan duizenden mensen het leven gekost. U stemt donderdag over een resolutie die alle strijdende partijen tot de orde roept én oproept tot een Europees wapenembargo tegen Saoedi-Arabië.

Saoedi-Arabië speelt een uiterst bedenkelijke rol in de oorlog in Jemen. De Verenigde Naties hebben maar liefst 119 inbreuken door de Saoedisch geleide coalitie van het internationaal humanitair recht gedocumenteerd. Zo bombardeert Saoedi-Arabië ziekenhuizen, vluchtelingenkampen en andere burgerinfrastructuur. Door een blokkade van alle import van medicijnen en voedsel, leidt meer dan 80 procent van de bevolking honger. Tienduizenden Jemenieten ontvluchtten ondertussen hun land naar de hoorn van Afrika.

Deze gruwel wordt mogelijk gemaakt door wapens 'made in Europe'. Saoedi-Arabië bombardeert met Britse Eurofighter Typhoon gevechtsvliegtuigen, die ook Vlaamse radartechnologie bevatten. De Saoedische landmacht beschikt over zoveel geweren dat wel eens lachend wordt gezegd dat iedere Saoedische militair vijf armen nodig heeft om al deze wapens te kunnen dragen. FN Herstal is één van de belangrijkste hofleveranciers van vuurwapens aan het regime. Wapens verkocht aan Saoedi-Arabië blijven bovendien niet altijd ter plaatse, maar belanden maar al te vaak in de handen van extremistische groeperingen.

Volgens het gerenommeerde Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) is 58 procent van de Saoedische wapenimport uit Europese lidstaten afkomstig Tussen 2009 en 2013 vergunden de Europese landen voor 19 miljard aan wapenexport naar Saoedi-Arabië. In 2015 alleen al exporteerde het Verenigd Koninkrijk voor een recordbedrag van meer dan 3 miljoen pond aan wapens naar het regime.

De uitvoer van wapens naar Saoedi-Arabië is in strijd met de bestaande Europese en internationale regelgeving. Wapens mogen volgens het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB in geen enkel geval uitgevoerd worden wanneer er een risico bestaat voor de regionale stabiliteit. Noch als er een gevaar bestaat dat het internationaal humanitair recht met deze wapens geschonden zal worden. De Europese lidstaten overtreden op dit moment dus flagrant hun eigen regelgeving.

Donderdag kan het Europees Parlement daar paal en perk aan stellen, met een resolutie die oproept tot “een Europees wapenembargo tegen Saoedi-Arabië gezien de ernstige beschuldigingen van schendingen van het internationaal humanitair recht”.

Een meerderheid van Europese fracties gaf al te kennen pro een wapenembargo op Saoedi-Arabië te zijn. Uw partijgenoot Kris Peeters zei eerder dit jaar in de Zondag dat 'het exporteren van wapens naar Saudi-Arabië niet kan'. Bijna een miljoen Europeanen spraken zich afgelopen week uit tegen verdere wapenexport naar Saoedi-Arabië. In heel Europa uitten burgers en vredesorganisaties hun bezorgdheid over het aanslepend conflict in Jemen.

Maar in de wandelgangen van het Europees Parlement horen we ook minder optimistische berichten. Het maakt ons bezorgd dat uw fractie (de EPP) de stemming eerder liet uitstellen.  We vroegen u meermaals tevergeefs naar uw positie in dit dossier, met deze brief willen we u met aandrang vragen om vóór het wapenembargo op Saoedi-Arabië te stemmen.

Donderdag heeft u in het Europees Parlement de kans om een krachtig signaal te geven. Als het Europa menens is met vrede en veiligheid in het Midden-Oosten, is het maar logisch om te stoppen met het exporteren van wapens.

Met vriendelijke groeten,
Bram Vranken
Stafmedewerker Vredesactie

Deze brief verscheen op Mo.be

Doe mee: informeer je en stop zelf wapenhandel
01-02-2016 -

Kom naar één van onze activiteiten in februari en maart. Actie of informatie: voor elk wat wils.

Onze Europese wapenhandel houdt bloedige conflicten aan de gang. Terwijl het Midden-Oosten in vuur en vlam staat, exporteert Europa meer wapens dan ooit naar de regio. Dat moet stoppen en liefst nu. Het gaat tenslotte om mensenlevens.

Meer weten?

Kom in Brussel naar:
de Film The Lab (met nabespreking over wapenhandel)

Op 17 februari in de Pianofabriek, Fortstraat 35 , Sint-Gillis Brussel
Deuren: 19u30 | start: 20u. Inkom: vrije bijdrage
Op 20 februari in Allez-du-Kaai, Av du Port 49, 1080 Brussel
Deuren: 19u00 | start: 20u. Inkom: vrije bijdrage

De bezette Palestijnse gebieden vormen een ideaal laboratorium voor het testen van wapens en oorlogstechnieken. Deze ontluisterende film volgt drie ex-militairen en vertegenwoordigers van de wapenindustrie die producten van ‘the lab’ verkopen – wapens en technologieën ontwikkeld voor gevechten in dichtbevolkte stedelijke gebieden. Na de documentaire vertellen we over onze campagne ikstopwapenhandel.eu en volgt een nabespreking over het thema ‘Europese wapenexport’.

Of wandel mee met de volgende
Lobbytour 'Wapenhandel in Brussel'
Op zondag 13 maart om 14u, vertrek aan het Schumannplein in Brussel.

De lobbytour is een wandeling door de Europese wijk in Brussel langs de kantoren van de belangenbehartigers van de wapenindustrie. Onderweg kom je meer te weten over de grote Europese wapenbedrijven, de macht van de wapenlobby, de mechanismen waarmee zij het EU-beleid beïnvloeden en we tonen aan hoe gemakkelijk het is om bommenwerpers naar Saoedi-Arabië te exporteren.
Deelnemen is gratis, wel graag inschrijven via lobby@vredesactie.be

Meedoen?

Stop zelf wapenhandel, voer mee actie bij wapenhandelaars en lobbyisten.
Bereid je voor op een actietraining ik stop wapenhandel, op 21 februari in Gent.
Je ontdekt er de valkuilen, oefent op hoe je geweldloos kan omgaan met mogelijke provocaties en leert wat er kan gebeuren bij arrestatie.
Een trainingsdag start om 10u en eindigt ten laatste om 18u. Deelname is gratis, inschrijven verplicht, via ikstopwapenhandel@vredesactie.be.

Vlaamse wapenexport naar Saudi-Arabië stopzetten kan tellen maar er is meer mogelijk
19-01-2016 -

Als het Vlaanderen echt menens is met het stopzetten van wapenexport naar Saudi-Arabië, moet het dringend een oud zeer aanpakken. Wie eindgebruiker is van Vlaamse defensieproducten is namelijk in hoge mate ongekend.

Door Nils Duquet, onderzoeker bij het Vlaams Vredesinstituut, een instelling verbonden aan het Vlaams Parlement.

Het is opmerkelijk dat àlle Vlaamse partijen zich de afgelopen dagen hebben uitgesproken voor het stopzetten van de wapenexport vanuit Vlaanderen naar Saudi-Arabië. Het is ooit anders geweest in het Vlaams Parlement. Het belangrijkste twistpunt tussen de partijen lijkt nu vooral hoe we dat stopzetten het best aanpakken: door het land toe te voegen aan de Vlaamse on hold-lijst - een de facto Vlaams wapenembargo - of door toch steeds een afweging te maken geval per geval.

De Vlaamse eensgezindheid om wapenexport naar Saudi-Arabië principieel stop te zetten staat in schril contrast met de houding van de Waalse Regering en het politiek debat in het zuiden van het land. De economische belangen verschillen natuurlijk sterk tussen beide landsdelen. België is, dankzij de uitstekende handelsrelaties tussen FN Herstal (voor 100% in handen van de Waalse overheid) en het Saudisch regime, al jaren de belangrijkste Europese leverancier van vuurwapens aan Saudi-Arabië. Rechtstreekse wapenexport van Vlaamse bedrijven naar Saudi-Arabië komt daarentegen nauwelijks voor. De afgelopen 10 jaar gaat het om welgeteld 4 vergunningsaanvragen.

Het stopzetten van de Vlaamse wapenexport naar Saudi-Arabië is dan ook vooral een symbolische daad, maar wel een die kan tellen. Hoe klein onze rechtstreekse wapenexport naar het Arabisch land ook is, de houding van de Vlaamse regering is de afgelopen dagen de wereld rond gegaan. Ook in Saudi-Arabië heeft men het nieuws gelezen en de diplomatieke boodschap ontvangen. Dit mag men niet onderschatten, maar we kunnen nog meer doen.

Als het Vlaanderen echt menens is met het stopzetten van wapenexport naar het land dan moet het dringend een oud zeer aanpakken: de hoge mate van ongekend eindgebruik van geëxporteerde Vlaamse defensieproducten. We weten dat het Saudische regime dagelijks Vlaamse defensieproducten gebruikt en deze producten ook inzet in haar buurlanden. Het gaat echter voornamelijk over Vlaamse producten die in Saudi-Arabië terecht zijn gekomen via een initiële export naar de industrie in een van onze Europese partnerlanden.

Denken we maar aan de Vlaamse radartechnologie die geïntegreerd zit in de gevechtsvliegtuigen die bombardementen uitvoeren in Jemen, of de pantservoertuigen die ingezet worden in Bahrein om daar de orde te bewaren en grotendeels in Vlaanderen werden geassembleerd. Het ging hierbij om wapenexportdossiers waarbij in de vergunningsaanvraag niet werd meegedeeld dat de Saudische overheid de eindgebruiker was en waarin dit niet werd meegenomen bij de afweging van de verschillende beoordelingscriteria door de bevoegde minister.

Het gebrek aan controle op het eindgebruik tijdens de Vlaamse vergunningsprocedure is al langer de achilleshiel van de Vlaamse wapenexport. Dit kan echter gedeeltelijk geremedieerd worden door de klanten van de Vlaamse defensiebedrijven proactief te screenen, onder andere op hun handelsrelaties met het Saudisch regime, en de verworven informatie systematisch mee te nemen bij concrete exportdossiers. De recente Europese initiatieven die procedures voor  wapenexport naar andere EU-lidstaten gevoelig liberaliseren, en zonder veel voorbehoud werden overgenomen in het Vlaams Wapenhandeldecreet van 2012, bemoeilijken echter het zicht en de controle op het eindgebruik van onze defensieproducten. De kans dat ook de komende tijd Vlaamse defensieproducten in Saudi-Arabië terecht zullen komen blijft dan ook bijzonder groot.

Door zich expliciet uit te spreken tegen wapenexport naar Saudi-Arabië heeft Vlaanderen zich de afgelopen week in een select rijtje Europese landen gezet en zich internationaal geprofileerd als land met een ethisch geïnspireerd buitenlands beleid. Nu nog de onrechtstreekse wapenexport vanuit Vlaanderen aanpakken en tegelijkertijd de overige EU-lidstaten en onze Waalse vrienden ervan overtuigen dat veiligheidsbelangen en inzetten op conflictpreventie op langere termijn zwaarder mogen doorwegen dan economische belangen. 

Dit artikel verscheen eerder in de Tijd

Wapenhandel in het nieuws
13-01-2016 -

Er is de afgelopen tijd heel wat inkt gevloeid over een wapenembargo tegen Saoedi Arabië. Bij deze een recapitulatie van de afgelopen week.

Het nieuw jaar begon met enkele opvallende uitspraken van Paul Magnette. De Waals minister president stelde dat de 400 miljoen aan wapenexport naar Saoedi Arabië geen probleem is, want 'in vergelijking met Frankrijk stelt de Waalse export maar weinig voor'. Dat gevechtswapens van FN Herstal recent nog gevonden werden in het conflict in Syrië mag voor Magnette de werkgelegenheid blijkbaar op geen enkele wijze in de weg staan.

Deze week raakte evenzeer bekend dat het Waals bedrijf CMI Defense haar 'contract van de eeuw' heeft binnen gehaald. Een levering van maar liefst 3.2 miljard euro aan kanonnen bestemd voor de Canadese industrie maar als eindbestemmeling Saoedi Arabië.

Ook voor minister president Geert Bourgeois was een wapenembargo op Saoedi Arabië uit den boze. Nochtans spraken zowel Jan Peumans, Karel de Gucht als Kris Peeters zich uit tegen verdere wapenexport naar het land. In het Vlaams Parlement werd het Vlaams wapenbeleid evenzeer op de korrel genomen.

Bourgeois maakte vervolgens bekend geen vergunningen meer te verlenen aan Saoedi-Arabië. Vorige week zei hij nog een vergunning geweigerd te hebben. De spoedresolutie die in het Vlaams Parlement werd voorgesteld, werd echter doorverwezen naar een parlementaire commissie. Effectief werk maken van een wapenembargo op Saoedi Arabie blijkt dan toch weer een brug te ver.

Er is nog een lange weg te gaan. Het grootste deel van de Vlaamse wapenexport is immers ongekend. Waar die Vlaamse wapens belanden en door wie ze gebruikt worden is nagenoeg onbekend. Het komend half jaar staat een evaluatie van het Vlaams wapenhandeldecreet op de agenda van het Vlaams Parlement. Het is dan ook hoog tijd voor een wapenhandeldecreet dat werk maakt van een sluitend exportbeleid.

Voor Vlaamse regering primeert economie op mensenrechten
05-01-2016 -

Tijdens een radio-interview beweerde minister-president Bourgeois dat Vlaanderen een volledig zicht heeft op de eindbestemming van haar wapenexport. Dat is manifest onjuist,

Dinsdag 5 januari 2016 - Geert Bourgeois beweerde vandaag in de Ochtend op Radio 1 dat alle wapenexport naar Saoedi-Arabië met de nodige omzichtigheid bekeken wordt. De minister-president vermeldt echter niet dat de Saoedische krijgsmacht ook met Vlaamse wapens zijn uitgerust. Zo bevatten de Saoedische gevechtsvliegtuigen Vlaamse radartechnologie. Dit is echter maar het topje van de ijsberg. Het grootste deel van het eindgebruik is immers niet eens gekend.

Tijdens het radio-interview beweerde Bourgeois dat Vlaanderen een volledig zicht heeft op de eindbestemming van haar wapentuig. Dat is manifest onjuist, volgens onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut is maar liefst 60 tot 78 procent van het eindgebruik van Vlaamse wapens ongekend.

Bovendien wordt wapenexport naar andere EU-landen sinds de invoering van het Vlaams wapenhandeldecreet in 2012 niet meer op voorhand gecontroleerd. Hierdoor heeft de Vlaamse overheid  haar controlebeleid de facto uitbesteed aan het land van assemblage.
In realiteit weet de Vlaamse overheid amper waar haar wapens terecht komen, en zonder kennis van het eindgebruik is een sluitend exportbeleid niet mogelijk.

Helft Vlaamse wapenexport van de radar

De aanpassing van het Vlaams wapenhandeldecreet heeft er bovendien voor gezorgd dat een groot deel van de Vlaamse wapenexport niet meer vergunningsplichtig is. Het gaat over producten die een militair eindgebruik hebben, maar niet vallen onder de gemeenschappelijke EU-lijst van controleplichtige militaire goederen. Deze producten vielen voordien onder de zogenaamde catch-all clausule. Maar liefst de helft van de voordien gecontroleerde wapenhandel verdwijnt zo van de radar.

Het gaat hier voor alle duidelijkheid niet over optische elementen of kunststoffen zoals Bourgeois suggereert, maar over militaire producten, voornamelijk beeldschermen speciaal uitgerust voor militair gebruik.

Economische motieven primeren

De minister-president merkt in het radio-interview op dat “de helft van de landen wereldwijd geen democratieën zijn en dat in ontzettend veel landen schendingen van de mensenrechten plaatsvinden. Vlaanderen op zich kan niet zeggen: we gaan wereldwijd een embargo uitvaardigen.”

Dat Bourgeois dergelijke argumenten gebruikt om de export naar dictatoriale regimes te rechtvaardigen is hallucinant. Dit is net een reden te meer om werk te maken van een sluitend wapenexportbeleid.
Bourgeois maakt een scheiding tussen wapenexport en het buitenlandbeleid, dit is compleet onzinnig. Het exporteren van wapens naar een dictatoriale overheid, geeft die overheid internationale legitimiteit en de zuurstof om haar beleid ongewijzigd te laten.

Dit voorjaar staat een evaluatie van het wapenhandeldecreet op de politieke agenda. Voor Vlaanderen is dit het uitgelezen moment om werk te maken van een gedegen wapenhandelbeleid, waarin de mensenrechten een doorslaggevend element zijn.

---

Lees meer over de Vlaamse wapenwetgeving in dit artikel: Het Vlaams Wapenhandelbeleid: de mazen groter dan het net?

 

Groepsaankoop van wapens: voortaan vrijgesteld van BTW
23-12-2015 -

Drie dagen na de aanslagen in Parijs, opende Jorge Domecq in Brussel de jaarlijkse conferentie van het Europees Defensieagentschap (EDA). “Supporting [the arms] industry is vital”, klonk het. De prioriteit van de conferentie was daarmee gesteld: meer publiek geld doorsluizen naar de wapenindustrie.

Met vijfhonderd waren ze: genodigden uit de wapenindustrie en de Europese beleidsorganen, onder wie Federica Mogherini, hoge vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid en Veiligheid, Jens Stoltenberg, NAVO secretaris-generaal, maar ook Antoine Bouvier, CEO van het Europees wapenbedrijf MBDA. Op de agenda? Het versterken van de Europese militaire capaciteit en het ondersteunen van onderzoek en ontwikkeling van wapentechnologie met gemeenschapsgeld.

De innige verstrengeling van Europese beleidsmakers en de wapenindustrie heeft verstrekkende gevolgen. Zo werd in aanloop van de conferentie bekend gemaakt dat gezamenlijke militaire aankopen door lidstaten voortaan belastingvrij zijn en werd al een eerste onderzoeksprogramma voor militaire technologie op poten gezet.

Meer, beter en samen spenderen aan bewapening”

Het EDA werd in 2004 opgericht om “meer, beter en meer samen te spenderen” aan bewapening. De opdracht van het EDA is dan ook duidelijk gemodelleerd naar de noden van de wapenindustrie. Zo zei Federica Mogherini tijdens haar speech op de jaarlijkse conferentie: “There is no security without defence, there is no defence without capabilities and no capabilities without industry”. Vrij vertaald: veiligheid is een kwestie van het hebben van een grote Europese wapenindustrie. En die wapenindustrie kan enkel in stand gehouden worden met voldoende gemeenschapsgeld.

Uw geld voor wapentechnologie

Totnogtoe kon de ontwikkeling van militaire technologie niet rechtstreeks gefinancierd worden met Europese onderzoekssubsidies. Althans op papier. Via een omweg weten wapenbedrijven gretig gebruik te maken van het Europese ‘Horizon2020- onderzoeksprogramma’. Dit gebeurt voornamelijk door het onderzoek te verpakken als onderzoek naar ‘dual-use’-technologie. Technologieën die zowel gebruikt kunnen worden voor civiele als voor militaire toepassingen.

Voor de Europese Commissie en het EDA is dit echter niet genoeg. Hoewel het Horizon-onderzoeksprogramma pas eindigt in 2020, wordt nu al de weg voorbereid om wapentechnologie rechtstreeks te subsidiëren. Twee dagen na de EDA conferentie in Brussel kondigden de Europese Commissie en het EDA aan een pilootproject van enkele miljoenen euro’s op te starten. EDA directeur Domecq zegt hierover “the Pilot Project is an important step towards Europe’s future defence capabilities and a strong and competitive Industrial base”.

Dit is een primeur. Voor het eerst gaat Europees geld rechtstreeks naar wapentechnologie. Het zal hier ook niet bij blijven. Het doel van dit pilootproject is om de deuren wagenwijd open te zetten voor een grootschalig onderzoeksprogramma van honderden miljoenen euro’s voor de wapenindustrie.

Fiscaal stimuleringsbeleid voor de wapenindustrie

Het EDA stimuleert het gemeenschappelijk aankopen van militair materieel door de EU-lidstaten. Een Europese wapenindustrie is immers enkel levensvatbaar indien er een Europese markt voor bestaat. Het EDA doet er dan ook alles aan om lidstaten meer geld te laten spenderen aan wapens.

Zo maakte het EDA een week voor de jaarlijkse conferentie bekend dat groepsaankopen van militair materiaal voortaan vrijgesteld zijn van BTW. Met andere woorden, terwijl de Europese bevolking kreunt onder het besparingsbeleid van haar overheden en stijgende belastingen, wordt voor de wapenindustrie een fiscaal stimuleringsbeleid gevoerd.

EU exporteert onveiligheid

Het EDA werkt aan het versterken van de competitieve positie van een Europese wapenindustrie op wereldvlak. Daarvoor is meer wapenexport nodig. Mauro Moretti, CEO van wapenproducent Finmeccanica en “drie dagen na de bloedige aanslagen in Parijs, rolde Brussel de rode loper uit voor de CEO’s van de wapenindustrie.” voorzitter van ‘Aerospace and Defence’, de koepel van de Europese defensie-industrie, windt er geen doekjes om. In het tijdschrift van het EDA zegt hij: “waiting for the birth of a real European defence market and of a European foreign defence policy, it will be difficult for Europe to act as a player in the defence market at an international level.” Met andere woorden, de Europese defensie-industrie heeft een Europees wapenaankoopbeleid nodig om internationaal competitief te zijn zodat ze haar export kan opdrijven.

De consequenties blijven niet uit. Onlangs maakte Amnesty International nog bekend dat tal van Europese wapens, waaronder Belgische, bij terreurorganisatie IS zijn beland. De vraag of die wapenexport daadwerkelijk leidt tot een veiliger wereld wordt niet gesteld. Syrië, Libië, Oekraïne,... de buitengrenzen van de Europese Unie worden met de dag minder stabiel. Ondertussen ontvluchten honderdduizenden mensen in gammele bootjes de conflictgebieden op zoek naar veiliger oorden.

Het Europees veiligheidsbeleid schiet duidelijk tekort. Toch is het enige antwoord dat de EU biedt meer van hetzelfde. Fiscale stimuli voor de wapenindustrie en meer wapenexport.

Pagina's