Open brief aan CD&V Europarlementsleden: stem vóór een wapenembargo op Saoedi-Arabië
23-02-2016 -

Geachte CD&V Europarlementsleden, Donderdag 25 februari is een grote dag. U heeft dan de kans om in het Europees Parlement een belangrijke stap te zetten naar een humanitaire oplossing van de oorlog in Jemen.

Geachte CD&V Europarlementsleden,
Geachte Ivo Belet en Tom Vandenkendelaere,

Donderdag 25 februari is een grote dag. U heeft dan de kans om in het Europees Parlement een belangrijke stap te zetten naar een humanitaire oplossing van de oorlog in Jemen. Zoals u weet heeft dit conflict, de zoveelste humanitaire catastrofe in de regio, al aan duizenden mensen het leven gekost. U stemt donderdag over een resolutie die alle strijdende partijen tot de orde roept én oproept tot een Europees wapenembargo tegen Saoedi-Arabië.

Saoedi-Arabië speelt een uiterst bedenkelijke rol in de oorlog in Jemen. De Verenigde Naties hebben maar liefst 119 inbreuken door de Saoedisch geleide coalitie van het internationaal humanitair recht gedocumenteerd. Zo bombardeert Saoedi-Arabië ziekenhuizen, vluchtelingenkampen en andere burgerinfrastructuur. Door een blokkade van alle import van medicijnen en voedsel, leidt meer dan 80 procent van de bevolking honger. Tienduizenden Jemenieten ontvluchtten ondertussen hun land naar de hoorn van Afrika.

Deze gruwel wordt mogelijk gemaakt door wapens 'made in Europe'. Saoedi-Arabië bombardeert met Britse Eurofighter Typhoon gevechtsvliegtuigen, die ook Vlaamse radartechnologie bevatten. De Saoedische landmacht beschikt over zoveel geweren dat wel eens lachend wordt gezegd dat iedere Saoedische militair vijf armen nodig heeft om al deze wapens te kunnen dragen. FN Herstal is één van de belangrijkste hofleveranciers van vuurwapens aan het regime. Wapens verkocht aan Saoedi-Arabië blijven bovendien niet altijd ter plaatse, maar belanden maar al te vaak in de handen van extremistische groeperingen.

Volgens het gerenommeerde Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) is 58 procent van de Saoedische wapenimport uit Europese lidstaten afkomstig Tussen 2009 en 2013 vergunden de Europese landen voor 19 miljard aan wapenexport naar Saoedi-Arabië. In 2015 alleen al exporteerde het Verenigd Koninkrijk voor een recordbedrag van meer dan 3 miljoen pond aan wapens naar het regime.

De uitvoer van wapens naar Saoedi-Arabië is in strijd met de bestaande Europese en internationale regelgeving. Wapens mogen volgens het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB in geen enkel geval uitgevoerd worden wanneer er een risico bestaat voor de regionale stabiliteit. Noch als er een gevaar bestaat dat het internationaal humanitair recht met deze wapens geschonden zal worden. De Europese lidstaten overtreden op dit moment dus flagrant hun eigen regelgeving.

Donderdag kan het Europees Parlement daar paal en perk aan stellen, met een resolutie die oproept tot “een Europees wapenembargo tegen Saoedi-Arabië gezien de ernstige beschuldigingen van schendingen van het internationaal humanitair recht”.

Een meerderheid van Europese fracties gaf al te kennen pro een wapenembargo op Saoedi-Arabië te zijn. Uw partijgenoot Kris Peeters zei eerder dit jaar in de Zondag dat 'het exporteren van wapens naar Saudi-Arabië niet kan'. Bijna een miljoen Europeanen spraken zich afgelopen week uit tegen verdere wapenexport naar Saoedi-Arabië. In heel Europa uitten burgers en vredesorganisaties hun bezorgdheid over het aanslepend conflict in Jemen.

Maar in de wandelgangen van het Europees Parlement horen we ook minder optimistische berichten. Het maakt ons bezorgd dat uw fractie (de EPP) de stemming eerder liet uitstellen.  We vroegen u meermaals tevergeefs naar uw positie in dit dossier, met deze brief willen we u met aandrang vragen om vóór het wapenembargo op Saoedi-Arabië te stemmen.

Donderdag heeft u in het Europees Parlement de kans om een krachtig signaal te geven. Als het Europa menens is met vrede en veiligheid in het Midden-Oosten, is het maar logisch om te stoppen met het exporteren van wapens.

Met vriendelijke groeten,
Bram Vranken
Stafmedewerker Vredesactie

Deze brief verscheen op Mo.be

Doe mee: informeer je en stop zelf wapenhandel
01-02-2016 -

Kom naar één van onze activiteiten in februari en maart. Actie of informatie: voor elk wat wils.

Onze Europese wapenhandel houdt bloedige conflicten aan de gang. Terwijl het Midden-Oosten in vuur en vlam staat, exporteert Europa meer wapens dan ooit naar de regio. Dat moet stoppen en liefst nu. Het gaat tenslotte om mensenlevens.

Meer weten?

Kom in Brussel naar:
de Film The Lab (met nabespreking over wapenhandel)

Op 17 februari in de Pianofabriek, Fortstraat 35 , Sint-Gillis Brussel
Deuren: 19u30 | start: 20u. Inkom: vrije bijdrage
Op 20 februari in Allez-du-Kaai, Av du Port 49, 1080 Brussel
Deuren: 19u00 | start: 20u. Inkom: vrije bijdrage

De bezette Palestijnse gebieden vormen een ideaal laboratorium voor het testen van wapens en oorlogstechnieken. Deze ontluisterende film volgt drie ex-militairen en vertegenwoordigers van de wapenindustrie die producten van ‘the lab’ verkopen – wapens en technologieën ontwikkeld voor gevechten in dichtbevolkte stedelijke gebieden. Na de documentaire vertellen we over onze campagne ikstopwapenhandel.eu en volgt een nabespreking over het thema ‘Europese wapenexport’.

Of wandel mee met de volgende
Lobbytour 'Wapenhandel in Brussel'
Op zondag 13 maart om 14u, vertrek aan het Schumannplein in Brussel.

De lobbytour is een wandeling door de Europese wijk in Brussel langs de kantoren van de belangenbehartigers van de wapenindustrie. Onderweg kom je meer te weten over de grote Europese wapenbedrijven, de macht van de wapenlobby, de mechanismen waarmee zij het EU-beleid beïnvloeden en we tonen aan hoe gemakkelijk het is om bommenwerpers naar Saoedi-Arabië te exporteren.
Deelnemen is gratis, wel graag inschrijven via lobby@vredesactie.be

Meedoen?

Stop zelf wapenhandel, voer mee actie bij wapenhandelaars en lobbyisten.
Bereid je voor op een actietraining ik stop wapenhandel, op 21 februari in Gent.
Je ontdekt er de valkuilen, oefent op hoe je geweldloos kan omgaan met mogelijke provocaties en leert wat er kan gebeuren bij arrestatie.
Een trainingsdag start om 10u en eindigt ten laatste om 18u. Deelname is gratis, inschrijven verplicht, via ikstopwapenhandel@vredesactie.be.

Vlaamse wapenexport naar Saudi-Arabië stopzetten kan tellen maar er is meer mogelijk
19-01-2016 -

Als het Vlaanderen echt menens is met het stopzetten van wapenexport naar Saudi-Arabië, moet het dringend een oud zeer aanpakken. Wie eindgebruiker is van Vlaamse defensieproducten is namelijk in hoge mate ongekend.

Door Nils Duquet, onderzoeker bij het Vlaams Vredesinstituut, een instelling verbonden aan het Vlaams Parlement.

Het is opmerkelijk dat àlle Vlaamse partijen zich de afgelopen dagen hebben uitgesproken voor het stopzetten van de wapenexport vanuit Vlaanderen naar Saudi-Arabië. Het is ooit anders geweest in het Vlaams Parlement. Het belangrijkste twistpunt tussen de partijen lijkt nu vooral hoe we dat stopzetten het best aanpakken: door het land toe te voegen aan de Vlaamse on hold-lijst - een de facto Vlaams wapenembargo - of door toch steeds een afweging te maken geval per geval.

De Vlaamse eensgezindheid om wapenexport naar Saudi-Arabië principieel stop te zetten staat in schril contrast met de houding van de Waalse Regering en het politiek debat in het zuiden van het land. De economische belangen verschillen natuurlijk sterk tussen beide landsdelen. België is, dankzij de uitstekende handelsrelaties tussen FN Herstal (voor 100% in handen van de Waalse overheid) en het Saudisch regime, al jaren de belangrijkste Europese leverancier van vuurwapens aan Saudi-Arabië. Rechtstreekse wapenexport van Vlaamse bedrijven naar Saudi-Arabië komt daarentegen nauwelijks voor. De afgelopen 10 jaar gaat het om welgeteld 4 vergunningsaanvragen.

Het stopzetten van de Vlaamse wapenexport naar Saudi-Arabië is dan ook vooral een symbolische daad, maar wel een die kan tellen. Hoe klein onze rechtstreekse wapenexport naar het Arabisch land ook is, de houding van de Vlaamse regering is de afgelopen dagen de wereld rond gegaan. Ook in Saudi-Arabië heeft men het nieuws gelezen en de diplomatieke boodschap ontvangen. Dit mag men niet onderschatten, maar we kunnen nog meer doen.

Als het Vlaanderen echt menens is met het stopzetten van wapenexport naar het land dan moet het dringend een oud zeer aanpakken: de hoge mate van ongekend eindgebruik van geëxporteerde Vlaamse defensieproducten. We weten dat het Saudische regime dagelijks Vlaamse defensieproducten gebruikt en deze producten ook inzet in haar buurlanden. Het gaat echter voornamelijk over Vlaamse producten die in Saudi-Arabië terecht zijn gekomen via een initiële export naar de industrie in een van onze Europese partnerlanden.

Denken we maar aan de Vlaamse radartechnologie die geïntegreerd zit in de gevechtsvliegtuigen die bombardementen uitvoeren in Jemen, of de pantservoertuigen die ingezet worden in Bahrein om daar de orde te bewaren en grotendeels in Vlaanderen werden geassembleerd. Het ging hierbij om wapenexportdossiers waarbij in de vergunningsaanvraag niet werd meegedeeld dat de Saudische overheid de eindgebruiker was en waarin dit niet werd meegenomen bij de afweging van de verschillende beoordelingscriteria door de bevoegde minister.

Het gebrek aan controle op het eindgebruik tijdens de Vlaamse vergunningsprocedure is al langer de achilleshiel van de Vlaamse wapenexport. Dit kan echter gedeeltelijk geremedieerd worden door de klanten van de Vlaamse defensiebedrijven proactief te screenen, onder andere op hun handelsrelaties met het Saudisch regime, en de verworven informatie systematisch mee te nemen bij concrete exportdossiers. De recente Europese initiatieven die procedures voor  wapenexport naar andere EU-lidstaten gevoelig liberaliseren, en zonder veel voorbehoud werden overgenomen in het Vlaams Wapenhandeldecreet van 2012, bemoeilijken echter het zicht en de controle op het eindgebruik van onze defensieproducten. De kans dat ook de komende tijd Vlaamse defensieproducten in Saudi-Arabië terecht zullen komen blijft dan ook bijzonder groot.

Door zich expliciet uit te spreken tegen wapenexport naar Saudi-Arabië heeft Vlaanderen zich de afgelopen week in een select rijtje Europese landen gezet en zich internationaal geprofileerd als land met een ethisch geïnspireerd buitenlands beleid. Nu nog de onrechtstreekse wapenexport vanuit Vlaanderen aanpakken en tegelijkertijd de overige EU-lidstaten en onze Waalse vrienden ervan overtuigen dat veiligheidsbelangen en inzetten op conflictpreventie op langere termijn zwaarder mogen doorwegen dan economische belangen. 

Dit artikel verscheen eerder in de Tijd

Wapenhandel in het nieuws
13-01-2016 -

Er is de afgelopen tijd heel wat inkt gevloeid over een wapenembargo tegen Saoedi Arabië. Bij deze een recapitulatie van de afgelopen week.

Het nieuw jaar begon met enkele opvallende uitspraken van Paul Magnette. De Waals minister president stelde dat de 400 miljoen aan wapenexport naar Saoedi Arabië geen probleem is, want 'in vergelijking met Frankrijk stelt de Waalse export maar weinig voor'. Dat gevechtswapens van FN Herstal recent nog gevonden werden in het conflict in Syrië mag voor Magnette de werkgelegenheid blijkbaar op geen enkele wijze in de weg staan.

Deze week raakte evenzeer bekend dat het Waals bedrijf CMI Defense haar 'contract van de eeuw' heeft binnen gehaald. Een levering van maar liefst 3.2 miljard euro aan kanonnen bestemd voor de Canadese industrie maar als eindbestemmeling Saoedi Arabië.

Ook voor minister president Geert Bourgeois was een wapenembargo op Saoedi Arabië uit den boze. Nochtans spraken zowel Jan Peumans, Karel de Gucht als Kris Peeters zich uit tegen verdere wapenexport naar het land. In het Vlaams Parlement werd het Vlaams wapenbeleid evenzeer op de korrel genomen.

Bourgeois maakte vervolgens bekend geen vergunningen meer te verlenen aan Saoedi-Arabië. Vorige week zei hij nog een vergunning geweigerd te hebben. De spoedresolutie die in het Vlaams Parlement werd voorgesteld, werd echter doorverwezen naar een parlementaire commissie. Effectief werk maken van een wapenembargo op Saoedi Arabie blijkt dan toch weer een brug te ver.

Er is nog een lange weg te gaan. Het grootste deel van de Vlaamse wapenexport is immers ongekend. Waar die Vlaamse wapens belanden en door wie ze gebruikt worden is nagenoeg onbekend. Het komend half jaar staat een evaluatie van het Vlaams wapenhandeldecreet op de agenda van het Vlaams Parlement. Het is dan ook hoog tijd voor een wapenhandeldecreet dat werk maakt van een sluitend exportbeleid.

Voor Vlaamse regering primeert economie op mensenrechten
05-01-2016 -

Tijdens een radio-interview beweerde minister-president Bourgeois dat Vlaanderen een volledig zicht heeft op de eindbestemming van haar wapenexport. Dat is manifest onjuist,

Dinsdag 5 januari 2016 - Geert Bourgeois beweerde vandaag in de Ochtend op Radio 1 dat alle wapenexport naar Saoedi-Arabië met de nodige omzichtigheid bekeken wordt. De minister-president vermeldt echter niet dat de Saoedische krijgsmacht ook met Vlaamse wapens zijn uitgerust. Zo bevatten de Saoedische gevechtsvliegtuigen Vlaamse radartechnologie. Dit is echter maar het topje van de ijsberg. Het grootste deel van het eindgebruik is immers niet eens gekend.

Tijdens het radio-interview beweerde Bourgeois dat Vlaanderen een volledig zicht heeft op de eindbestemming van haar wapentuig. Dat is manifest onjuist, volgens onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut is maar liefst 60 tot 78 procent van het eindgebruik van Vlaamse wapens ongekend.

Bovendien wordt wapenexport naar andere EU-landen sinds de invoering van het Vlaams wapenhandeldecreet in 2012 niet meer op voorhand gecontroleerd. Hierdoor heeft de Vlaamse overheid  haar controlebeleid de facto uitbesteed aan het land van assemblage.
In realiteit weet de Vlaamse overheid amper waar haar wapens terecht komen, en zonder kennis van het eindgebruik is een sluitend exportbeleid niet mogelijk.

Helft Vlaamse wapenexport van de radar

De aanpassing van het Vlaams wapenhandeldecreet heeft er bovendien voor gezorgd dat een groot deel van de Vlaamse wapenexport niet meer vergunningsplichtig is. Het gaat over producten die een militair eindgebruik hebben, maar niet vallen onder de gemeenschappelijke EU-lijst van controleplichtige militaire goederen. Deze producten vielen voordien onder de zogenaamde catch-all clausule. Maar liefst de helft van de voordien gecontroleerde wapenhandel verdwijnt zo van de radar.

Het gaat hier voor alle duidelijkheid niet over optische elementen of kunststoffen zoals Bourgeois suggereert, maar over militaire producten, voornamelijk beeldschermen speciaal uitgerust voor militair gebruik.

Economische motieven primeren

De minister-president merkt in het radio-interview op dat “de helft van de landen wereldwijd geen democratieën zijn en dat in ontzettend veel landen schendingen van de mensenrechten plaatsvinden. Vlaanderen op zich kan niet zeggen: we gaan wereldwijd een embargo uitvaardigen.”

Dat Bourgeois dergelijke argumenten gebruikt om de export naar dictatoriale regimes te rechtvaardigen is hallucinant. Dit is net een reden te meer om werk te maken van een sluitend wapenexportbeleid.
Bourgeois maakt een scheiding tussen wapenexport en het buitenlandbeleid, dit is compleet onzinnig. Het exporteren van wapens naar een dictatoriale overheid, geeft die overheid internationale legitimiteit en de zuurstof om haar beleid ongewijzigd te laten.

Dit voorjaar staat een evaluatie van het wapenhandeldecreet op de politieke agenda. Voor Vlaanderen is dit het uitgelezen moment om werk te maken van een gedegen wapenhandelbeleid, waarin de mensenrechten een doorslaggevend element zijn.

---

Lees meer over de Vlaamse wapenwetgeving in dit artikel: Het Vlaams Wapenhandelbeleid: de mazen groter dan het net?

 

Groepsaankoop van wapens: voortaan vrijgesteld van BTW
23-12-2015 -

Drie dagen na de aanslagen in Parijs, opende Jorge Domecq in Brussel de jaarlijkse conferentie van het Europees Defensieagentschap (EDA). “Supporting [the arms] industry is vital”, klonk het. De prioriteit van de conferentie was daarmee gesteld: meer publiek geld doorsluizen naar de wapenindustrie.

Met vijfhonderd waren ze: genodigden uit de wapenindustrie en de Europese beleidsorganen, onder wie Federica Mogherini, hoge vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid en Veiligheid, Jens Stoltenberg, NAVO secretaris-generaal, maar ook Antoine Bouvier, CEO van het Europees wapenbedrijf MBDA. Op de agenda? Het versterken van de Europese militaire capaciteit en het ondersteunen van onderzoek en ontwikkeling van wapentechnologie met gemeenschapsgeld.

De innige verstrengeling van Europese beleidsmakers en de wapenindustrie heeft verstrekkende gevolgen. Zo werd in aanloop van de conferentie bekend gemaakt dat gezamenlijke militaire aankopen door lidstaten voortaan belastingvrij zijn en werd al een eerste onderzoeksprogramma voor militaire technologie op poten gezet.

Meer, beter en samen spenderen aan bewapening”

Het EDA werd in 2004 opgericht om “meer, beter en meer samen te spenderen” aan bewapening. De opdracht van het EDA is dan ook duidelijk gemodelleerd naar de noden van de wapenindustrie. Zo zei Federica Mogherini tijdens haar speech op de jaarlijkse conferentie: “There is no security without defence, there is no defence without capabilities and no capabilities without industry”. Vrij vertaald: veiligheid is een kwestie van het hebben van een grote Europese wapenindustrie. En die wapenindustrie kan enkel in stand gehouden worden met voldoende gemeenschapsgeld.

Uw geld voor wapentechnologie

Totnogtoe kon de ontwikkeling van militaire technologie niet rechtstreeks gefinancierd worden met Europese onderzoekssubsidies. Althans op papier. Via een omweg weten wapenbedrijven gretig gebruik te maken van het Europese ‘Horizon2020- onderzoeksprogramma’. Dit gebeurt voornamelijk door het onderzoek te verpakken als onderzoek naar ‘dual-use’-technologie. Technologieën die zowel gebruikt kunnen worden voor civiele als voor militaire toepassingen.

Voor de Europese Commissie en het EDA is dit echter niet genoeg. Hoewel het Horizon-onderzoeksprogramma pas eindigt in 2020, wordt nu al de weg voorbereid om wapentechnologie rechtstreeks te subsidiëren. Twee dagen na de EDA conferentie in Brussel kondigden de Europese Commissie en het EDA aan een pilootproject van enkele miljoenen euro’s op te starten. EDA directeur Domecq zegt hierover “the Pilot Project is an important step towards Europe’s future defence capabilities and a strong and competitive Industrial base”.

Dit is een primeur. Voor het eerst gaat Europees geld rechtstreeks naar wapentechnologie. Het zal hier ook niet bij blijven. Het doel van dit pilootproject is om de deuren wagenwijd open te zetten voor een grootschalig onderzoeksprogramma van honderden miljoenen euro’s voor de wapenindustrie.

Fiscaal stimuleringsbeleid voor de wapenindustrie

Het EDA stimuleert het gemeenschappelijk aankopen van militair materieel door de EU-lidstaten. Een Europese wapenindustrie is immers enkel levensvatbaar indien er een Europese markt voor bestaat. Het EDA doet er dan ook alles aan om lidstaten meer geld te laten spenderen aan wapens.

Zo maakte het EDA een week voor de jaarlijkse conferentie bekend dat groepsaankopen van militair materiaal voortaan vrijgesteld zijn van BTW. Met andere woorden, terwijl de Europese bevolking kreunt onder het besparingsbeleid van haar overheden en stijgende belastingen, wordt voor de wapenindustrie een fiscaal stimuleringsbeleid gevoerd.

EU exporteert onveiligheid

Het EDA werkt aan het versterken van de competitieve positie van een Europese wapenindustrie op wereldvlak. Daarvoor is meer wapenexport nodig. Mauro Moretti, CEO van wapenproducent Finmeccanica en “drie dagen na de bloedige aanslagen in Parijs, rolde Brussel de rode loper uit voor de CEO’s van de wapenindustrie.” voorzitter van ‘Aerospace and Defence’, de koepel van de Europese defensie-industrie, windt er geen doekjes om. In het tijdschrift van het EDA zegt hij: “waiting for the birth of a real European defence market and of a European foreign defence policy, it will be difficult for Europe to act as a player in the defence market at an international level.” Met andere woorden, de Europese defensie-industrie heeft een Europees wapenaankoopbeleid nodig om internationaal competitief te zijn zodat ze haar export kan opdrijven.

De consequenties blijven niet uit. Onlangs maakte Amnesty International nog bekend dat tal van Europese wapens, waaronder Belgische, bij terreurorganisatie IS zijn beland. De vraag of die wapenexport daadwerkelijk leidt tot een veiliger wereld wordt niet gesteld. Syrië, Libië, Oekraïne,... de buitengrenzen van de Europese Unie worden met de dag minder stabiel. Ondertussen ontvluchten honderdduizenden mensen in gammele bootjes de conflictgebieden op zoek naar veiliger oorden.

Het Europees veiligheidsbeleid schiet duidelijk tekort. Toch is het enige antwoord dat de EU biedt meer van hetzelfde. Fiscale stimuli voor de wapenindustrie en meer wapenexport.

Het Vlaams wapenhandelbeleid: de mazen groter dan het net?
04-12-2015 -

Het Midden-Oosten wordt momenteel verteerd door uiterst bloedige conflicten. Syrië, Jemen, Libië... de lijst van brandhaarden is amper bij te houden. Europese wapens spelen een grote rol in het bevoorraden van de strijdende partijen. Ook Vlaamse wapens houden gewelddadige conflicten in stand.

Het Midden-Oosten wordt momenteel verteerd door uiterst bloedige conflicten. Syrië, Jemen, Libië... de lijst van brandhaarden is amper bij te houden. Europese wapens spelen een grote rol in het bevoorraden van de strijdende partijen. Ook Vlaamse wapens houden gewelddadige conflicten in stand. Ondertussen doet de Vlaamse overheid alsof haar neus bloedt en bouwt ze stelselmatig het controlebeleid van wapenexport af.

Europese paraplu

De achilleshiel van het Vlaams wapenexportbeleid is het eindgebruik. Tussen 60 en 78 procent van het uiteindelijk gebruik van de Vlaamse wapens is immers ongekend. Vlaamse componenten zoals sensoren, vuurgeleidingssystemen en beeldschermen worden geïntegreerd in de wapensystemen van omliggende Europese landen en daarna geëxporteerd naar conflicteuze regio's.

De Saoedische Eurofighter Typhoons die momenteel Jemen bombarderen, bevatten bijvoorbeeld Vlaamse radartechnologie. Deze onderdelen werden in eerste instantie geëxporteerd naar Duitsland waar ze geïntegreerd werden in het Eurofighter gevechtsvliegtuig.

Vlaams minister-president Geert Bourgeois verbergt zich achter Europese regelgeving. Zo stelt hij dat de Vlaamse onderdelen geïntegreerd in de Eurofighter Typhoons zo klein zijn dat Vlaanderen deze onderdelen niet meer mág controleren - “dit is een toepassing van een Europese richtlijn die ons zelfs verbiedt om in zulke gevallen tot een weigering over te gaan”, antwoordde Bourgeois recent op een parlementaire vraag van Wouter Van Besien die het probleem aankaartte.1

De minister-president heeft gelijk, maar laat een aantal cruciale elementen achterwege. Sinds 2009 heeft een Europese richtlijn de intra-Europees wapenhandel geliberaliseerd. Wapenbedrijven kunnen daardoor vrij hun producten verhandelen van de ene naar de andere lidstaat. De richtlijn wordt door elke lidstaat afzonderlijk geïmplementeerd. Vlaanderen heeft ervoor gekozen om zeer ver mee te gaan met die Europese regelgeving en haar wapenhandelbeleid te versoepelen.

De minister-president verbergt zich dus onder een Europese paraplu, zonder erbij te vermelden dat het wel degelijk een politieke keuze was om de Vlaamse controle-mogelijkheden uit handen te geven.

Helft wapenhandel van de radar

De aanpassing van het Vlaams wapenhandeldecreet heeft er bovendien voor gezorgd dat een groot deel van de Vlaamse wapenexport niet meer gecontroleerd wordt. Het gaat over producten die een militair eindgebruik hebben, maar niet vallen onder de gemeenschappelijke EU-lijst van controleplichtige militaire goederen. Deze producten vielen voordien onder de zogenaamde catch-all clausule. Maar liefst de helft van de voordien gecontroleerde wapenhandel is hierdoor weggevallen.

Verenigde Arabische Emiraten: grootste afnemer van Vlaamse wapens

Bourgeois stelt verder nog in de commissie voor buitenlands beleid:

Vlaanderen levert geen wapens aan partijen in een gewapend conflict, dat is duidelijk het standpunt.”2

Nochtans levert Vlaanderen al jaren wapens aan regimes die betrokken zijn bij het plegen van mensenrechtenschendingen en gewapende conflicten. Zo wisten de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zich de afgelopen jaren steeds gegarandeerd van Vlaamse wapens, ondanks het feit dat de VAE momenteel grondtroepen inzetten in Jemen en het VN wapenembargo tegen Libië flagrant met de voeten treden.

In 2014 alleen al werd voor meer dan 6 miljoen euro export vergund naar de VAE, goed voor maar liefst 15 procent van de Vlaamse wapenexport. Daarmee waren de VAE de grootste afnemer van Vlaamse wapens.

Niet onomkeerbaar

Wapenexport leidt niet tot een veiliger Europa in een veiligere wereld. Integendeel. De conflicten in het Midden-Oosten worden mede in stand gehouden door de Europese wapenexport. De chaos die daar heerst, heeft ook gevolgen bij ons. Vlaanderen heeft er de mond van vol de grondoorzaken van conflict te willen aanpakken. Indien het de regering menens is, laat het dan al eens de wapenhandel aanpakken.

De gaten die in het Vlaams controlebeleid zijn geslagen zijn niet onomkeerbaar. Een evaluatie van het wapenhandeldecreet ligt momenteel op tafel. Dit is dan ook de uitgelezen kans voor Vlaanderen om werk te maken van een meer gedegen exportbeleid.

Vredesactie doet alvast drie suggesties. Ten eerste is een sluitend exportbeleid zonder kennis van het eindgebruik niet mogelijk. Nochtans valt het eindgebruik met de nodige politieke wil wel degelijk te achterhalen.

Ten tweede is de helft van de Vlaamse export van de radar verdwenen. Hiermee is de slinger te ver doorgeslagen. De catch-all clasule moet terug breder geïnterpreteerd worden. Dit is binnen de huidige wetgeving perfect mogelijk.

Ten derde is er momenteel geen enkel land in het Midden-Oosten dat geen betrokken partij is bij een conflict. Hoe dan ook zullen de wapens die Vlaanderen naar daar uitvoert vroeg of laat gebruikt worden. Een wapenembargo op heel de regio is dan ook broodnodig.

1Zie het verslag op https://www.vlaamsparlement.be/commissies/commissievergaderingen/1010082/verslag/1011878

2Zie ook https://www.vlaamsparlement.be/commissies/commissievergaderingen/1010082/verslag/1011878

Dit artikel verscheen eerst als opiniestuk op mo.be

7 december in Antwerpen: film + nabespreking over wapenhandel
24-11-2015 -

Op maandag 7 december vertonen we in Antwerpen de film The Lab. Na de film is er een nabespreking over het thema wapenhandel.

Op maandag 7 december vertoont de Antwerpse Vredesactiegroep de film The Lab. Na de film is er een nabespreking over het thema wapenhandel.

In Filmhuis Klappei, Klappeistraat 2 in Antwerpen
Deuren: 19u – start programma: 19u30
Inkom: vrije bijdrage

FILM THE LAB:

Bezette Palestijnse gebieden vormen een ideaal laboratorium voor het testen van wapens en oorlogstechnieken. Deze film volgt drie ex-militairen en vertegenwoordigers van de wapenindustrie die producten van ‘the lab’ verkopen – wapens en technologiën ontwikkeld voor gevechten in dichtbevolkte stedelijke delen van de Westbank. De film bekijkt hoe Israël is gegroeid tot een van de grootste wapen-exporteurs en wie hier belang bij heeft.

De documentaire is Hebreeuws gesproken. Er zijn Engelse ondertitels. Bekijk hier de trailer: https://player.vimeo.com/video/106681310

NABESPREKING:

Na de documentaire volgt een nabespreking over het thema 'Europese wapenexport'.
Weinig mensen weten dat de Europese lidstaten samen een van de grootste wapenexporteurs ter wereld vormen. Europese wapens duiken op in conflicten wereldwijd. Terwijl Europa pleit voor vrede en beschaving, gaan in het Midden-Oosten Europese wapens van hand tot hand. Dat is niet verwonderlijk. Onze wetgeving voor wapenexport is zo lek als een zeef. Ik stop wapenhandel.eu brengt wapenhandel in kaart, haalt de wapenhandelaars uit de anonimiteit en grijpt in daar waar we wapenhandel kunnen stoppen.
www.ikstopwapenhandel.eu
www.facebook.com/Istopthearmstrade.eu

* Dit is de derde avond in de reeks Maandelijks op Maandag, een reeks van negen maatschappelijk bewogen filmavonden, elke eerste maandag van de maand in Klappei. Elke avond wordt door een in Antwerpen actieve vereniging / organisatie / beweging … geprogrammeerd met een film of documentaire, gevolgd door een inhoudelijk gedeelte. Alle negen de deelnemers aan de reeks maken bij hun achterban promotie voor alle negen de avonden. Zo leren de sociale actoren in onze stad mekaar beter kennen. De reeks loopt in het seizoen 2015-2016 voor de derde keer.

Vredesactivisten verstoren Europese defensieconferentie
16-11-2015 -

Een dertigtal actievoerders verstoorde vanmiddag de jaarlijkse conferentie van het Europees Defensie Agentschap (EDA) in Brussel. Rond half twee goten activisten rode verf uit voor de ingang tot de conferentie, waar Europese beleidsmakers en CEO's van de wapenindustrie samen zitten om te praten over de toekomst van het Europees veiligheidsbeleid.

16 november - Een dertigtal actievoerders verstoorde vanmiddag de jaarlijkse conferentie van het Europees Defensie Agentschap (EDA) in Brussel. Rond half twee goten activisten rode verf uit voor de ingang tot de conferentie, waar Europese beleidsmakers en CEO's van de wapenindustrie samen zitten om te praten over de toekomst van het Europees veiligheidsbeleid.

Terwijl het Midden-Oosten in vuur en vlam staat, exporteren de Europese lidstaten meer wapens dan ooit naar deze regio,” zegt één van de activisten. “Dat Europese politici achter gesloten deuren vergaderen met de CEO's van de wapenindustrie is voor ons dan ook onaanvaardbaar.”

Aanwezigen op de conferentie zijn onder andere Federica Mogherini, hoge vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid en Veiligheid, Jens Stoltenberg, NAVO secretaris-generaal, maar ook Antoine Bouvier, CEO van het Europees wapenbedrijf MBDA.

Een Europees defensiebeleid op maat van de wapenindustrie

Het EDA is een Europees agentschap dat onder andere als doel heeft om de Europese defensie-industrie te versterken. Onderzoek en ontwikkeling van wapentechnologie met publiek geld en het versterken van de Europese militaire capaciteiten staan vandaag alvast hoog op de agenda.

Het versterken van de wapenindustrie leidt niet tot een veiliger Europa in een veiligere wereld. Integendeel. Europese wapens duiken op in conflicten wereldwijd en zijn net een catalysator voor geweld en conflict,” aldus Bram Vranken, woordvoerder van Vredesactie.

Wapenexport nooit eerder zo hoog

De wapenexport vanuit de Europese Unie steeg het afgelopen decennium gevoelig. In 2012 werd voor bijna 40 miljard euro aan wapens uitgevoerd. Een verdubbeling op tien jaar tijd.

Het wapenexportbeleid binnen de Europese Unie werd de laatste jaren danig versoepeld. Zo heeft een Europese richtlijn van 2009 het voor wapenbedrijven gemakkelijker gemaakt om militair materiaal van de ene lidstaat naar de andere te exporteren.

Terwijl de wapenhandel binnen de Europese Unie is geliberaliseerd, werd hier geen gelijkwaardig controlebeleid tegenover gesteld. Wapens kunnen zonder enige belemmering de EU verlaten via de lidstaat met de meest lakse regelgeving,” vervolgt Vranken. “Het is dan ook niet verwonderlijk dat dictatoriale regimes zonder veel problemen hun orderboekje met Europese wapens vullen.”

Van de eenenvijftig regimes die door de Economist Intelligence Unit's Democracy Index 2012 als ‘autoritair’ bestempeld worden, konden er drieënveertig wapens kopen in de Europese Unie.

De tweede grootste invoerder van Europese wapens is Saudi Arabië. In 2013 werd voor een waarde van bijna 4 miljard euro aan wapenexport naar dit land vergund. Nochtans pleegt Saudi Arabië op grote schaal oorlogsmisdaden in Jemen.

Politici hebben er de mond van vol de grondoorzaken van conflict te willen aanpakken,” stelt Vranken nog. “Als het politici menens is, laat hen dan eerst de Europese wapenexport stoppen.”

Niet onbesproken

Eén van de aanwezigen op de jaarlijkse conferentie is Giovanni Soccodato, vice-president van het wapenbedrijf Finmeccanica. In 2012 kwam Finmeccanica nog onder vuur te liggen vanwege de export van militaire communicatieapparatuur aan het regime van president Assad. Uitgelekte emails toonden aan dat ook na de afkondiging van een Europees wapenembargo het bedrijf haar export niet staakte.

Terwijl wapenbedrijven zonder enige scrupules hun wapens exporteren naar conflictgebieden, wordt hier de rode loper uitgerold voor de CEO's van wapenindustrie. Daar steken wij een stokje voor." stelt één van de activisten.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Foto's van de actie : http://www.flickr.com/photos/vredesactie/

Film van de actie : www.youtube.com/vredesactie

Facebookpagina : https://www.facebook.com/Istopthearmstrade.eu

Twitter : www.twitter.com/vredesactie

Update: DSEI: Wapenhandel op de beklaagdenbank?
15-11-2015 -

“Het Brits gerecht heeft afgelopen woensdag onze expertgetuigen aanvaard en groen licht gegeven om verder te gaan met onze juridische argumentatie. Zo staan niet meer wij, maar de wapenhandelaars op de beklaagdenbank.”

In september 2015 verstoorden honderden activisten een week lang de opbouw van de DSEI wapenbeurs in Londen, één van de grootste wapenbeurzen ter wereld. Een tiental activisten, waaronder ook Belgen, werden gearresteerd en zij moeten zich nu verdedigen voor de rechtbank.

“Wij pleiten onschuldig.” zegt Bram Vranken, één van de beklaagde activisten. “Het Brits rechtsysteem laat toe dat een wet overtreden wordt om een grotere misdaad tegen te gaan. Dat was precies wat wij met onze actie probeerden te doen. Europese wapens maken immers wereldwijd vele slachtoffers.”

Honderden mensen blokkeerden een week lang op vreedzame wijze de toegangswegen van het ExCel center om te verhinderen dat de beurs opgebouwd kon worden. Ook tijdens de beurs zelf vonden er acties plaats. Twaalf mensen werden gearresteerd en moeten in april 2016 voor de rechter verschijnen. Onder hen ook twee Belgen.

Op 11 november vond een eerste hoorzitting plaats, waarbij de vervolgde activisten hun expertgetuigen moesten voordragen. Het Brits gerecht liet weten mee te gaan in de juridische argumentatie van de activisten en ook de expertgetuigen werden goedgekeurd.

Andrew Feinstein, journalist en schrijver van het boek 'Handelaren des doods' en Olly Sprague, wapenexpert bij Amnesty International hebben reeds laten weten te willen getuigen in het voordeel van de activisten. Sprague monitort al jaren de DSEI wapenbeurs en heeft sinds 2005 elke editie opnieuw illegale wapens ontdekt die er tentoongesteld werden, gaande van marteltuig tot clustermunitie. Dit jaar werd hem de toegang geweigerd.

“Het Brits gerecht heeft afgelopen woensdag onze expertgetuigen aanvaard en groen licht gegeven om verder te gaan met onze juridische argumentatie. Zo staan niet meer wij, maar de wapenhandelaars op de beklaagdenbank.”, aldus Vranken.

---------------------------------------------
Wil je de beklaagden financieel steunen? Dat kan via deze crowdfunding pagina.

Lees ook dit artikel voor meer info over de DSEI wapenbeurs, de acties en de rechtzaak.

 

Pagina's