Europese Commissie stelt voor: ontwikkelingshulp voor legers ontwikkelingslanden
20-07-2016 - Worden in de toekomst legers in ontwikkelingslanden gesponsord met EU ontwikkelingsgeld? Als het van de Europese Commissie en Federica Mogherini, de EU Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands Beleid afhangt zou dit wel degelijk een mogelijkheid worden. In een gezamenlijk persbericht maakt de Europese Commissie bekend een voorstel op tafel te leggen om ontwikkelingshulp in de toekomst aan te wenden als militaire hulp. Ook het Soedanees leger zou wel eens één van de begunstigden kunnen zijn.

De Commissie maakte eerder deze maand in een persbericht bekend een voorstel op tafel te leggen om zo'n 100 miljoen euro ontwikkelingshulp voor de periode 2017-2020 te gebruiken voor het “ondersteunen van alle componenten van de veiligheidssectoren van partnerlanden, inclusief het leger”.

Hierdoor zou het mogelijk worden om ontwikkelingshulp aan te wenden voor training van troepen, militaire voertuigen voor troepentransport, grensbewaking, surveillance-apparatuur en ontmijning operaties. Volgens de Commissie zijn “duurzame oplossingen voor conflict en onveiligheid niet mogelijk zonder bijdrage van het leger”.

Europese ontwikkelingshulp voor oorlogsmisdadigers?

Volgens de EU Observer zou het Soedanees leger één van de begunstigden kunnen zijn. In een plan dat eerder dit jaar uitlekte stelde de Commissie al vooor om de Soedanese grensbewaking te helpen bekostigen. Die steun zou onder andere voorzien in camera's en auto's. En ook vliegtuigen worden niet helemaal uitgesloten.

De Soedanese grens wordt bewaakt met hulp van de Rapid Support Force (RSF). De RSF bestaat onder andere uit voormalige militieleden van de Janjaweed, een militie die beschuldigd wordt van misdaden tegen de menselijkheid. Onlangs maakte Human Rights Watch bekend dat de RSF zich in 2014 en 2015 nog schuldig maakte aan het vernietigen van dorpen en het doden van burgers.

Ook Eritrea en Zuid-Soedan komen in het plan in aanmerking voor hulp in het tegenhouden van migratie. Beide regimes staan bekend vanwege hun abominabel slechte prestaties op het gebied van mensenrechten en democratie.

“Het ondersteunen van de veiligheidssector van partnerlanden ondersteunt de EU doelstelling voor het promoten van democratie en mensenrechten en het bewaren van vrede en internationale veiligheid”, stelt het persbericht van de Commissie verder nog.

Het geven van ontwikkelingshulp voor militaire doeleinden brengt vrede en stabiliteit geen milimeter vooruit. Integendeel. Mogelijk zal de Europese Unie repressieve regimes steunen die net de oorzaak zijn van onveiligheid en oorlog. Indien de Commissie werkelijk serieus is over deze doelstellingen, dan zijn er maatregelen die alvast beter werken. Het stoppen van de wapenhandel is er daar één van.

 

EU kiest in strategische visie voor meer wapens en meer wapenindustrie
29-06-2016 - Gisteren stelde Federica Mogherini, de EU Hoge Vertegenwoordiger voor Veiligheid en Buitenlands Beleid, haar strategische visie voor over het Europees buitenlands beleid. Van veel visie is er echter geen sprake. Mogherini haalt dezelfde recepten uit de kast. Meer geld voor defensie en meer geld voor de defensie-industrie. Het Europees Defensieagentschap moet in dit militair Europa een prominente rol krijgen.

Gisteren overhandigde Federica Mogherini haar strategische visie op buitenlands beleid aan de lidstaten. Het is van 2003 geleden dat de Europese Unie een strategische visie publiceerde.

Mogherini's visie op het Europees buitenlands beleid is sterk militair gekleurd. Ze wil dat de Europese lidstaten waar en wanneer ook militair kunnen ingrijpen. Hiervoor moeten de lidstaten meer wapens kopen. Zo roept Mogherini de lidstaten op om 20 procent van hun defensiebudgetten te spenderen aan aankopen van militair materiaal.

Mogherini wilt daarom een sterke wapenindustrie uitbouwen. Een wapenindustrie die uiteraard in nauw 'dialoog' staat met de Europese beleidsmakers:

"A solid European defence, technological and industrial base needs a fair, functioning and transparent internal market, security of supply, and a structured dialogue with defence relevant industries."

Meer nog, voor het eerst zou er ook Europees geld gaan naar militair onderzoek:

“Crucially, EU funding for defence research and technology […] will prove instrumental in developing the defence capabilities Europe needs.”

Ook het Europees Defensieagentschap, een officiële Europese instelling met als taak de ondersteuning van de wapenindustrie, moet hierin een prominente rol splen:

“full use of the European Defence Agency’s potential are essential prerequisites for European security and defence efforts underpinned by a strong European defence industry.”

Mogherini zegt in haar visie vrede te willen promoten. De vraag is of meer wapens vrede een stap dichterbij brengen.

 

Lobbytour Wapenhandel op zondag 26 juni
13-06-2016 - De wapenindustrie is goed vertegenwoordigd in Brussel en verzekert zich zo van een stevige stempel op het EU beleid. Hoe ze dat doen? Je komt het te weten op de Lobbytour.

Weet jij wie er in Brussel aan de touwtjes trekt?
Ontdek het op deze alternatieve stadswandeling door de Europese wijk

Beleidsbeïnvloeding is van alle tijden. Wie iets in de pap te brokken wil hebben, zorgt er best voor dat hij zich dichtbij de bron bevindt. Grote bedrijven steken veel tijd en geld in contacten met onze politici. Hiervoor maken ze gebruik van lobbyisten, professionele verkopers die de belangen van hun bedrijf behartigen. In de Europese wijk in Brussel, dichtbij de Europese instellingen, zijn tussen de 15 000 en 30 000 lobbyisten in de weer.

Ook de wapenindustrie is er goed vertegenwoordigd en verzekert zich zo van een stevige stempel op het EU beleid. Hoe ze dat doen?
Vredesactie zocht het uit en u komt het te weten op de Lobbytour.

De Lobbytour kadert in de campagne ikstopwapenhandel.eu, start om 14u en eindigt om 16u.
Schrijf je in, of contacteer ons voor meer info op lobby@vredesactie.be
---
Naar het facebook-evenement

Belgische bedrijven op grootste wapenbeurs ter wereld
13-06-2016 - Vandaag is Eurosatory, de grootste wapenbeurs ter wereld, in Parijs van start gegaan. Meer dan 1000 bedrijven stellen er deze week hun wapens tentoon. Ook een twintigtal Belgische bedrijven zijn aanwezig.

Vandaag is Eurosatory, de grootste wapenbeurs ter wereld, in Parijs van start gegaan. Meer dan 1000 bedrijven stellen er deze week hun wapens tentoon, waaronder drones, tanks en pantserwagens. Ook een twintigtal Belgische bedrijven zijn aanwezig. De wapenbeurs wordt mede georganiseerd door het Franse ministerie van defensie.

De wapenbeurs trekt zo een 50.000 bezoekers, onder wie ook vertegenwoordigers van repressieve regimes en landen in oorlog. Zo staan onder andere Qatar, Bahrein en Saoedi-Arabië op de gastenlijst.

Nochtans riep het Europees Parlement in februari de lidstaten nog op om de export naar Saoedi-Arabië zo snel mogelijk te staken vanwege haar bombardementen in Jemen.

Opmerkelijk, ook drie landen waar een Europees wapenembargo op van kracht is, hebben een uitnodiging voor de wapenbeurs ontvangen. Het gaat om China, Myanmar en Congo.

Vredesactie vzw reageert verontwaardigd. “Dit slaat echt alles.”, zegt Bram Vranken van Vredesactie. “Landen die onder een wapenembargo staan, worden hier uitgenodigd om wapens te kopen. Neemt de Franse overheid zichzelf nog wel serieus?”

Belgische cocktailparty voor wapenhandelaars

Ook de Belgische wapenindustrie is goed vertegenwoordigd. Meer dan twintig Belgische wapenbedrijven, waaronder FN Herstal en CMI Defence, stellen hun wapentuig tentoon. Op woensdag organiseert de Belgische federatie van de wapenindustrie, BSDI, bovendien een cocktailparty voor wapenhandelaars.

Deze bedrijven zijn niet onomstreden. CMI Defence leverde geschutkoepels voor pantserwagens ter waarde van 3.2 miljard euro aan Canada, maar met eindbestemming Saoedi-Arabië.

“Recente cijfers van de Europese Unie wijzen uit dat België massaal wapens exporteert naar Saoedi-Arabië.”, zegt Vranken. “Dit is crimineel. Deze wapens worden gebruikt voor het schenden van de mensenrechten en het schenden van het internationaal humanitair recht. Dit leidt enkel tot meer instabiliteit en meer oorlog.”

Actievoerders blokkeren toegang

Onder de slagzin 'Eurosatory: voorbereiding van de oorlogen van morgen' maken vredesactivisten zich op voor een week van acties. Vandaag plannen activisten onder andere een blokkade van de ingang van de wapenbeurs.

“De landen die hier aanwezig zijn, zwengelen wereldwijd oorlog en conflict aan.”, zegt één van de activisten. “Dit is dé mondiale referentie van de supermarkt des doods.”

---

Meer achtergrondinfo over Belgische en Vlaamse wapenexport vind je in dit dossier,
We posten regelmatig meer nieuws over de acties in Parijs op onze facebookpagina

Vlaamse wapenexport: bezorgd zijn is niet genoeg
07-06-2016 - Alle Vlaamse parlementsleden kregen de afgelopen twee weken meer dan 600 berichten in hun mailbox van bezorgde Vlamingen. "Ik wil met deze mail uw aandacht vragen voor een schrijnende tekortkoming van de Vlaamse wapenhandelwetgeving," schreven ze. "De Vlaamse regering weet amper waar Vlaamse wapens terecht komen. Volgens cijfers van het Vlaams Vredesinstituut schommelt het ongekend eindgebruik tussen 60 en 78 procent."

Op vrijdag 20 mei bezetten vredesactivisten meer dan 12 uur het dak van het wapenbedrijf Advionics. Omdat de export naar Saoedi-Arabië zo snel mogelijk moet stoppen. In de dagen die volgden stuurden meer dan 600 mensen een e-mail naar de Vlaamse parlementsleden. Met de vraag de gaten in de wapenexportwetgeving dringend te dichten.

Alle Vlaamse parlementsleden kregen de afgelopen twee weken meer dan 600 berichten in hun mailbox van bezorgde Vlamingen. "Ik wil met deze mail uw aandacht vragen voor een schrijnende tekortkoming van de Vlaamse wapenhandelwetgeving," schreven ze. "De Vlaamse regering weet amper waar Vlaamse wapens terecht komen. Volgens cijfers van het Vlaams Vredesinstituut schommelt het ongekend eindgebruik tussen 60 en 78 procent."

Saoedi-Arabië is op dit moment betrokken in een bloedige oorlog in Jemen. Uit onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut blijkt dat de Saoedi's daarbij ook Vlaamse wapens inzetten. Zo bevatten hun Eurofighter gevechtsvliegtuigen radarsystemen van het Brugse bedrijf Advionics. En dat is wellicht nog maar het topje van de ijsberg. Minister-president Geert Bourgeois zei onlangs geen wapens meer uit te voeren naar Saoedi-Arabië. De 600 mailers stellen terecht de vraag: "Hoe kan de Vlaamse regering die belofte waarmaken, als we van het merendeel van de uitgevoerde wapens geen idee hebben waar ze terecht komen?"

Politieke partijen tegen wapenexport naar Saoedi-Arabië

Bijna alle politieke partijen reageerden op de e-mails. Vlaamse Parlementsleden van alle fracties lieten weten tegen verdere wapenexport naar Saoedi-Arabië te zijn. Enkel een reactie van CD&V bleef uit.

Tine Soens (sp.a) liet weten dat “Net zoals u ben ik ontzettend bezorgd over Vlaams militair materieel dat naar landen zoals Saudi-Arabië gaat, waar er systematisch grove schendingen van de mensenrechten gebeuren en die deelnemen aan een regionaal conflict met verschillende inbreuken op het internationaal humanitair recht.”
Wouter van Besien (Groen) zegt “dat Vlaanderen moet verbieden om wapens of onderdelen van wapens te exporteren naar gebieden in oorlog.”

Ook de meerderheidspartijen vinden dat wapenexport naar Saoedi Arabië helemaal geen goed idee is. Gwendolyn Rutten en Bart Somers (Open VLD) lieten weten dat “het verschrikkelijke conflict in Jemen en de dramatische humanitaire situatie een van de redenen is waarom ook Open Vld in het recente verleden zeer kritisch is geweest voor Saudi-Arabië in deze context, en (samen met CD&V en NV.A) heeft gevraagd dat Vlaanderen haar wapenhandel met het land opschort.”
Matthias Diependaele en Jan Van Esbroeck (NV-A) laten weten “ernstig bezorgd te zijn over de mensenrechtensituatie in Saoedi-Arabië”.

NV-A miskent problemen

Verder minimaliseren Diependaele en Van Esbroeck in hun reactie de problemen die er zijn. Volgens de NV-A'ers is “de uitvoer van militaire goederen vanuit Vlaanderen naar Saoedi-Arabië vandaag eigenlijk onbestaande.”

Het klopt dat er de laatste jaren officieel bijna geen Vlaamse wapens naar Soedi-Arabië gingen. Maar dat zijn enkel de wapens waarvan we weten waar ze terecht komen. Van meer dan 60 procent van de wapens die Vlaanderen verlaten, weten we niet wie de eindgebruiker is. De radarsystemen van Advionics bijvoorbeeld werden in eerste instantie geëxporteerd naar Duitsland, maar belandden uiteindelijk toch in Saoedi-Arabië.

Beweren dat de uitvoer van wapens naar Saoedi Arabië onbestaande is, is dus het probleem miskennen. Het toont dat de NV-A fractie de 600 gestuurde emails beter nog een tweede keer leest.

Er schort wat aan de regels

Ook Minister-president Geert Bourgeois, bevoegd voor wapenexport, reageerde op onze acties in een interview op WTV. Hij zegt dat de Vlaamse wapens die naar Europese buurlanden gaan niet kúnnen gecontroleerd worden onder de huidige wetgeving. Zelfs niet als die wapens daarna naar Saoedi-Arabië gaan. "Ik geef op dit ogenblik geen exportvergunningen voor Saoedi-Arabië. Wij trekken daar een ethische grens. Maar ik kan op grond van het decreet niet weigeren aan Vlaamse bedrijven om te exporteren naar buurlanden die ook in de Europese Unie zitten en die gebonden zijn aan dezelfde richtlijnen"

Het is duidelijk dat de Vlaamse regels voor wapenexport zo lek als een zeef zijn.

Wat nu?

Iedereen is het erover eens dat wapenexport naar Saoedi-Arabië geen goed idee is. Maar de voorstellen van politici om dit probleem aan te pakken schieten tekort, en vooral de meerderheidspartijen blijven steken in symbolische stellingname.

Zich 'ernstig bezorgd' tonen is niet genoeg. De hervorming van het wapenhandeldecreet in 2012 heeft de problemen gecreeërd die er nu zijn. Het is tijd om de fouten die toen gemaakt werden recht te zetten.

De evaluatie van het Vlaams wapenhandeldecreet die de komende maanden op de politieke agenda staat, is daar de ideale gelegenheid voor. Dit is hét moment om de daad bij het woord te voegen en te zorgen dat er geen wapens meer via een omweg in Saoedi-Arabië belanden. Want zolang de Vlaamse regering niet weet waar haar wapens terecht komen, blijft het Vlaams wapenexportbeleid in het duister tasten.

---
Vredesactie formuleert in deze politieke nota een aantal aanbevelingen voor een waterdichte wapenexportwetgeving. We volgen de evaluatie van de wapenexportregels in het parlement op de voet en houden je op de hoogte via onze digitale nieuwsbrief en facebookpagina.

Lees meer over wapenhandel in Vlaanderen in dit dossier.

 

Actievoerders bezetten meer dan 12 uur dak wapenbedrijf
20-05-2016 - Vanochtend vroeg klommen vredesactivisten op het dak van het wapenbedrijf Advionics in Oostkamp. Ze ontrolden er spandoeken en sloegen er hun tenten op. Met hun actie klagen ze de export van Vlaamse wapens naar Saoedi-Arabië aan. De Vlaamse regering moet de gaten in de wapenexportwetgeving dichten.

Een hele dag kampeerden ze in zon, regen en wind op het dak. Ondertussen kwamen sympathisanten hun steun betuigen. Ook personeelsleden van Advionics waren niet te vinden voor de export van hun producten naar Saoedi-Arabië: "Ik had geen idee, dat kan eigenlijk niet. Ik ga er met mijn collega's over praten. Mag ik mee op het dak?". Na meer dan 12 uur greep de politie in en ontruimde het terrein.

Onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut onthulde dat de Saoedische Eurofighter gevechtsvliegtuigen uitgerust zijn met radarapparatuur geproduceerd door Advionics. Deze werden in eerste instantie geëxporteerd naar Duitsland, maar belandden uiteindelijk toch in Saoedi-Arabië. De Vlaamse regering weet van niets.

De Vlaamse overheid heeft er geen flauw benul van waar haar wapens terechtkomen. Amper de helft van de Vlaamse wapenhandel wordt nog gecontroleerd. En van die helft die wel nog gecontroleerd wordt, weten we in twee derde van de gevallen niet waar deze wapens uiteindelijk terecht komen. De Vlaamse wapenexportwetgeving is zo lek als een zeef. “De actie is een krachtig signaal aan de Vlaamse regering. Vlaanderen moet dringend werk maken van een grondige herziening van het wapenhandeldecreet.”, laat Bram Vranken van Vredesactie weten. “Daarom lanceren wij vandaag nog een emailactie om de Vlaamse parlementsleden daartoe aan te sporen.”

Geert Bourgeois geeft toe: decreet houdt foute wapenexport niet tegen

Minister-president Geert Bourgeois reageerde ondertussen via WTV. Hij zegt dat de wapens die naar Europese buurlanden gaan inderdaad niet kunnen gecontroleerd worden onder het huidige decreet. Zelfs niet als die wapens naar Saoedi Arabië gaan.

“Officieel voert Vlaanderen geen wapens uit naar Saoedi-Arabië. Iedereen is het erover eens dat dat geen goed idee is. Ook bevoegd minister Geert Bourgeois," zegt Bram Vranken van Vredesactie. Geert Bourgeois geeft toe dat hij de export van wapens onder het huidige decreet niet kan controleren. Dit is exact wat wij vandaag aanklagen met onze actie. Het is goed dat Bourgeois de gebreken van het decreet onderkent. We roepen de minister-president op om dit zo snel mogelijk recht te zetten.

Oppositiepartijen steunen actievoerders

De oppositiepartijen Groen, sp.a en pvda schaarden zich achter de actie. "We hebben in het Vlaams Parlement al voorstellen ingediend om de wapenhandel met Saoedi-Arabië te stoppen, maar die voorstellen zijn weggestemd. Volgende woensdag staat er opnieuw een voorstel op de agenda. We vragen met aandrang dat het voorstel wordt goedgekeurd.", zegt Vlaams parlementslid Tine Soens van de sp.a.

Ook Vlaams parlementslid Wouter van Besien reageerde: “"Ik heb een voorstel van decreet ingediend om die juridische basis voor zo'n Vlaams wapenembargo in te voeren. Laten we dit woensdag stemmen, dan kan de Vlaamse regering vervolgens onmiddellijk Saoedi-Arabië op de lijst zetten.”

Actievoerders op dak wapenbedrijf eisen exportstop naar Saoedi-Arabië
19-05-2016 - Vredesactivisten voeren op dit moment actie aan het wapenbedrijf Advionics in Oostkamp. Ze klommen vanochtend vroeg op het dak van het bedrijf, ontrolden spandoeken en hebben er hun tenten opgezet. Met hun actie klagen ze de export van Vlaamse wapens naar Saoedi-Arabië aan. Ze willen dat de Vlaamse regering de gaten in de wapenexportwetgeving dicht.

Vredesactivisten voeren op dit moment actie aan het wapenbedrijf Advionics in Oostkamp. Ze klommen vanochtend vroeg op het dak van het bedrijf, ontrolden spandoeken en hebben er hun tenten opgezet. Met hun actie klagen ze de export van Vlaamse wapens naar Saoedi-Arabië aan. Ze willen dat de Vlaamse regering de gaten in de wapenexportwetgeving dicht.

Onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut onthulde dat de Saoedische Eurofighter gevechtsvliegtuigen uitgerust zijn met radarapparatuur geproduceerd door Advionics. Deze werden in eerste instantie geëxporteerd naar Duitsland, maar belandden uiteindelijk toch in Saoedi-Arabië. De Vlaamse regering weet van niets.

“De radars die hier in Oostkamp zijn geproduceerd, worden door de Saoedische luchtmacht gebruikt voor het bombarderen van Jemen. Ze bombarderen er ziekenhuizen, vluchtelingenkampen en andere burgerinfrastructuur. Dat hierbij Vlaamse wapens worden ingezet is hallucinant. Wij vertrekken niet voordat de Vlaamse regering hier iets aan doet.”, zegt één van de actievoerders.

Vlaanderen exporteert, Saoedi-Arabië bombardeert

Tijdens een radio-interview begin dit jaar beweerde Vlaams minister-president Bourgeois dat Vlaanderen een volledig zicht heeft op de eindbestemming van zijn wapentuig. Dat is een flagrante leugen. De Vlaamse overheid heeft er in werkelijkheid geen flauw benul van waar haar wapens terecht komen. Tussen de 60% en de 78% van het eindgebruik is ongekend. Het Vlaamse wapenhandeldecreet werkt met een systeem van algemene vergunningen. Het eindgebruik van een algemene vergunning is per definitie ongeweten.
"Afwegingen inzake veiligheid, vrede en mensenrechten worden bij het huisvuil gezet ten voordele van economisch gewin,"zegt Bram Vranken van Vredesactie. "Het Saoedisch gebruik van de radarsystemen van Advionics zijn een schrijnend voorbeeld van de gevolgen van zo'n beleid."

Vlaamse regering kan haar beloften niet waarmaken

In januari zei minister-president Geert Bourgeois in 'De Zevende Dag' dat het zeer onwaarschijnlijk was dat er de komende tijd nog wapens uitgevoerd zullen worden naar Saoedi-Arabië. De minister-president bluft.
“Officieel voert Vlaanderen geen wapens uit naar Saoedi-Arabië. Iedereen is het erover eens dat dat geen goed idee is. Ook bevoegd minister Geert Bourgeois," zegt Bram Vranken van Vredesactie. "Maar uit onderzoek blijkt dat de onderdelen van Advionics via een omweg toch in Saoedi-Arabië terecht komen. Zonder een grondige herziening van het wapenhandeldecreet kan Bourgeois onmogelijk zijn eigen beloften waarmaken".

Eén van de actievoerders zegt vanop het dak: "Ik vind het totaal onverantwoord om zomaar wapens uit te voeren zonder dat we zelfs maar weten waar ze terecht komen. Wapenexport leidt niet tot een veiliger Europa in een veiligere wereld. Integendeel. De conflicten in het Midden-Oosten worden mede in stand gehouden door onze wapens. Dat moet zo snel mogelijk stoppen."

-------

Meer weten over wapenhandel in Vlaanderen?

 

Lees ons dossier.
Like en volg onze facebookpagina.
 

 

Dossier Vlaamse wapenexport
19-05-2016 - België is het enige land ter wereld waar het wapenhandelbeleid een regionale bevoegdheid is. De Belgische wapenindustrie bestaat uit twee industrieën die fundamenteel van elkaar verschillen. De Waalse wapenindustrie maakt voornamelijk vuurwapens, bommen en granaten. Haar Vlaamse tegenhanger produceert vooral hoogtechnologische onderdelen

Wapens zijn geen appelen en peren. Het zijn geen neutrale producten. Wapens die vandaag verhandeld worden blijven de komende decennia operationeel en kunnen gebruikt worden bij mensenrechtenschendingen en oorlogen en terecht komen bij gewapende groeperingen. Een strikte controle van wapenexport is daarom een absolute noodzakelijkheid.

Ook België exporteert wapens. België staat ongeveer in voor 2 à 3 procent van de totale Europese wapenexport. Op het gebied van vuurwapens (FN Herstal) en munitie (FN Zutendaal) behoort België echter tot één van de Europese koplopers, samen met landen zoals Duitsland en Oostenrijk.

België is het enige land ter wereld waar het wapenhandelbeleid een regionale bevoegdheid is. Het zijn de gewesten die in 2003 de verantwoordelijkheid kregen over de wapenexport. Dit na commotie over een vergunning van 5500 vuurwapens aan Nepal, een land in burgeroorlog. De reactie van de Belgische politiek was even voorspelbaar als hallucinant. In plaats van te kiezen voor een ethische wapenexport, werd er beslist wapenhandel te regionaliseren. Brussel, Vlaanderen en Wallonië voeren vanaf 2003 elk een eigen wapenexportbeleid.

België: twee verschillende wapenindustrieën

De Belgische wapenindustrie bestaat feitelijk uit twee industrieën die fundamenteel van elkaar verschillen. De Waalse wapenindustrie maakt voornamelijk vuurwapens (FN Herstal), bommen en granaten (Mecar, Forges de Zeebrugge). Jaarlijks schommelt de waarde van de export rond 600 miljoen euro, met Saoedi-Arabië en de Verenigde Staten als belangrijkste exportbestemmingen.

De Vlaamse wapenindustrie daarentegen produceert vooral hoogtechnologische onderdelen. Het gaat dan bijvoorbeeld over beeldschermen (Esterline Belgium), vuurgeleidingssystemen (OIP Systems) en radars (Advionics). De jaarlijkse Vlaamse export schommelde in de periode 2004 tot 2012 tussen 155 en 320 miljoen euro.

Vlaamse wapens worden vaak geëxporteerd naar wapenbedrijven in andere landen, waar deze onderdelen vervolgens worden geïntegreerd in tanks, gevechtsvliegtuigen, duikboten, enzovoort. In 2015 had 69,4 procent van de Vlaamse wapens de 'defensiegerelateerde industrie' als bestemming. De belangrijkste landen waar Vlaamse wapens tussen 2010 en 2015 terechtkwamen, waren de Verenigde Staten, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Frankrijk.

De meeste van de Vlaamse wapens blijven echter niet in deze landen, maar worden wereldwijd verder geëxporteerd. Hoewel de Vlaamse overheid zelden weet waar deze wapens dan precies terecht komen, duiken er de afgelopen jaren regelmatig bewijzen op van Vlaamse wapens die gebruikt worden in conflictgebieden. Tactica voertuigen, geassembleerd door het bedrijf Mol Cy, werden gebruikt voor het gewelddadig onderdrukken van de opstand in Bahrein. Emerati oorlogsschepen met Vlaamse beeldschermen worden ingezet voor een maritieme blokkade van Jemen. En ook de Saoedi-Arabische gevechtsvliegtuigen die burgerdoelen in Jemen bombarderen, bevatten Vlaamse radarapparatuur.

Ongekend eindgebruik: de achilleshiel van het Vlaamse exportbeleid

In 2009 keurde de Europese Unie een richtlijn goed die de Europese wapenhandel liberaliseert. De vergunningsplicht voor wapenbedrijven werd hierdoor grondig afgebouwd en de exportcontroles drastisch versoepeld. Wapenbedrijven kunnen hun wapentuig vlot doorvoeren van het ene Europese land naar het andere en het vervolgens via het land met de meest lakse exportregels exporteren buiten de Europese grenzen.

Bij het implementeren van deze Europese richtlijn koos Vlaanderen ervoor om nog veel verder te gaan dan door Europa geëist. Vlaanderen heeft de facto haar wapenexportbeleid uitbesteed.

Het Vlaamse wapenhandeldecreet introduceerde namelijk een systeem van algemene vergunningen. Het eindgebruik van een algemene vergunning is per definitie ongeweten. Hierdoor heeft de Vlaamse overheid er geen flauw benul van waar haar wapens terecht komen. In 2015 was 69,4 procent van het eindgebruik ongekend. Dat is een constante. Onderzoek van het Vlaams Vredesinstituut wijst uit dat het ongekend eindgebruik de afgelopen jaren schommelde tussen 60 en 78 procent van de totaal vergunde wapenexport. Afwegingen inzake veiligheid, vrede en mensenrechten worden bij het huisvuil gezet ten voordele van economisch gewin.

Een typisch voorbeeld hiervan zijn de radarsystemen geproduceerd door het bedrijf Advionics. Al jarenlang produceert dit bedrijf radarsystemen voor de Duitse wapenindustrie. Waar deze radars uiteindelijk terecht komen, is onbekend. In 2011 publiceerde het Vlaams Vredesinstituut een onderzoek waaruit bleek dat deze radarsystemen in Duitsland werden geïntegreerd in de Saoedi-Arabische Eurofighter Typhoon gevechtsvliegtuigen. Deze gevechtsvliegtuigen worden momenteel op grootschalige wijze ingezet in de oorlog in Jemen.

De vangnetclausule: Helft wapenexport van de radar

En het wordt nog erger, Vlaanderen heeft een wapenhandeldecreet dat de helft van de Vlaamse wapenexport onttrekt aan iedere vorm van controle. Het gaat hierbij voornamelijk om beeldschermen uitgerust voor militair gebruik, geproduceerd door Esterline Belgium, het voormalige Barco. Deze beeldschermen worden geïntegreerd in allerlei wapens, gaande van onderzeeërs, pantservoertuigen, oorlogsschepen tot gevechtsvliegtuigen. Voor de inwerkingtreding van het Vlaams wapenhandeldecreet werden deze beeldschermen gecontroleerd door een zogenaamde 'vangnetclausule'. Door een aanpassing aan deze clausule, is echter iedere controle van dit soort wapens weggevallen.

De Vlaamse regering heeft het controlebeleid uitgekleed tot op het bod. Amper de helft van de Vlaamse wapenhandel wordt nog gecontroleerd. En van die helft die wel nog controleplichtig is, wisten we in 2015 in bijna 70 procent van de gevallen niet waar deze wapens uiteindelijk terecht zouden komen. Dit zet de deur open voor een totaal ongecontroleerd beleid dat ten koste gaat van vrede, veiligheid en respect voor de mensenrechten.

---------
In de zomer van 2016 staat de optimalisatie van het Vlaams wapenhandeldecreet op de politieke agenda. Dit is broodnodig. Het wapenhandeldecreet van 2012 heeft een aantal grote tekortkomingen. Vredesactie formuleert in deze politieke nota een aantal aanbevelingen voor een waterdichte wapenexportwetgeving.

Politieke nota: aanbevelingen voor een sluitende Vlaamse wapenexportwetgeving
19-05-2016 - In de zomer en het najaar van 2016 staat de optimalisatie van het Vlaams wapenhandeldecreet op de politieke agenda. Dit is broodnodig. Het wapenhandeldecreet van 2012 heeft een aantal grote tekortkomingen. Vredesactie formuleert in deze politieke nota een aantal aanbevelingen voor een sluitende wapenexportwetgeving

In de zomer en het najaar van 2016 staat de optimalisatie van het Vlaams wapenhandeldecreet op de politieke agenda. Dit is broodnodig. Het wapenhandeldecreet van 2012 heeft een aantal grote tekortkomingen. Vredesactie formuleert in deze politieke nota een aantal aanbevelingen voor een sluitende wapenexportwetgeving

Nieuw EU rapport: verviervoudiging Belgische export naar Saoedi Arabië
09-05-2016 - De Europese Raad haar jaarlijks rapport over Europese wapenhandel. “De cijfers zijn uiterst zorgwekkend,” zegt ENAAT, het Europees Netwerk tegen Wapenhandel. Het rapport toont aan dat in 2014 de Europese wapenexport naar het Midden Oosten ongekende hoogtes bereikte met 31,5 miljard euro aan exportvergunningen. Ook de Belgische export naar Saoedi Arabië was nooit eerder zo hoog. In totaal werd er voor bijna 400 miljoen aan exportvergunningen uitgereikt, voornamelijk voor vuurwapens en ammunitie.

Volgens het EU-rapport keurden de Europese lidstaten export goed naar landen in oorlog en landen die de mensenrechten schenden. Onder andere Saoedi-Arabië (3,9 miljard euro), Qatar (11,5 miljard euro), Egypte (6,15 miljard euro) en Israël (998 miljoen euro) zijn belangrijke exportbestemmingen.

EU-lidstaten verkopen de meeste wapens aan een regio die geplaagd wordt door grote conflicten en autoritaire regimes. Dit toont aan dat de Europese exportregels zo lek zijn als een zeef. Europese wapenexport draagt niet bij aan veiligheid maar is een brandstof van gewapend conflict wereldwijd.

ENAAT roept de EU op een omvattend antwoord op conflicten te geven door hun sociale, economische, milieu- en politieke oorzaken aan te pakken, in plaats van op te treden als pyromane brandweerman. “Het is tijd dat vrede en veiligheid voorrang krijgen op winstbejag en nationale rivaliteit” concluderen de ENAAT-lidorganisaties.

Belgische wapenexport nooit eerder zo hoog

De Belgische wapenexport was in 2014 nog nooit zo hoog. In totaal werd er voor een totaal van 4,5 miljard euro aan vergunningen uitgereikt. Saoedi Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Pakistan zijn landen waar een groot deel van de Belgische export naartoe ging.

Het leeuwendeel van de export is bestemd voor Canada. Dit is echter misleidend. Deze vergunning heeft Saoedi Arabië als eindbestemming. In Canada worden de vergunde geschutskoepels immers enkel geïntegreerd in tanks, waarna ze naar de Saoedische krijgsmacht uitgevoerd worden.

'EU rapport te laat, incompleet en inconsistent'

ENAAT heeft verder forse kritiek op de laattijdigheid van het EU-rapport. “Ondanks verzoeken van het Europees Parlement en het middenveld is het Rapport ook dit jaar weer te laat gepubliceerd, incompleet en zijn de cijfers inconsistent.” aldus ENAAT.

Sommige landen houden zich bovendien niet aan de gemeenschappelijke rapportagestandaard, waardoor het onmogelijk is om tussen landen te vergelijken. De grootste Europese wapenexporteurs, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië en Duitsland, rapporteren bovendien onvolledig.

De late publicatie van deze cijfers maakt van de democratische controle een farce. Wapenexportcijfers van januari 2014 worden 27 maanden na afgifte van exportvergunningen pas bediscussieerd. Als de EU en de lidstaten wapenexportcontrole serieus nemen moet dit dringend verbeteren.

Pagina's